1
کارشناس ارشد حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس
2
دانشیار گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس
10.22034/iaas.2025.222696
چکیده
مقدمه: یکی از مهمترین شاخصهای حسابرسی، پایداری حسابرسی است و هر چقدر فرایند حسابرسی پایداری بیشتری داشته باشد، شناخت حسابرس از فعالیتهای و رویدادهای مالی صاحبکار بیشتر شده و دانش کافی نسبت به گزارشگری صاحبکار خواهد داشت که این موضوع موجب تقویت جایگاه حسابرسی خواهد شد. بدون شک یکی از پایههای اصلی و اساسی توسعه حسابرسی، پایداری حسابرسی میباشد. بر این اساس در این پژوهش تأثیر هوش هیجانی بر قضاوت حسابرس و پایداری حسابرسی مورد بررسی قرار گرفته است.
روش شناسی: این پژوهش به لحاظ ماهیت دادهها یک پژوهش توصیفی-تحلیلی، و با در نظر گرفتن معیار زمانی یک پژوهش مقطعی است، همچنین بر اساس اهداف، کاربردی و روش مورد استفاده آن پیمایشی-کمی میباشد. جامعه آماری پژوهش کلیه حسابرسان شاغل در مؤسسات حسابرسی مورد تأیید سازمان بورس در تهران در سال 1400-1401 تشکیل میدهد. تعداد آنها 10058 نفر شاغل در مؤسسه حسابرسی میباشد که بر اساس فرمول کوکران تعداد 370 نفر به عنوان نمونه انتخاب گردید چرا که گردآوری اطلاعات از طریق پرسشنامه انجام شده است.
یافتهها: یافتهها نشان داد که هوش هیجانی بر قضاوت حرفهای حسابرسان و پایداری حسابرسی تأثیر مثبت و معنیداری دارد. قضاوت حرفهای هر شخص از طریق درک بالای شخص و هوش هیجانی نسبت به یک مسئله، تعیینکننده اقدام یا عملی است که آن فرد انجام میدهد. بنابراین هوش هیجانی، موجب تقویت تعهدپذیری حسابرسان میشود و احساس تعهد اخلاقی حسابرسان، احتمال تقویت قضاوت حرفهای توسط حسابرس افزایش مییابد. همچنین نتایج نشان داد که قضاوت حرفهای حسابرسان بر پایداری حسابرسی تأثیر مثبت و معنیداری دارد.
نتیجهگیری: توجه به هیجانات در محیط کار موجب بهبود نتایج و عملکرد حسابرس میگردد، این توجه و علاقه به هیجان، واکنشی در برابر افزایش عقلگرایی در بسیاری از حوزههای کاری میباشد. هر چند که دیدگاه غالب در ادبیات سنتی مؤید این است که حرفه حسابرسی تابع عقلانیت است و افراد در اتخاذ تصمیمات کاری بر اساس هیجانات با مشکل روبرو هستند، اما یافتهها نشان داد این دیدگاه که حرفه حسابرسی صرفاً تابع عقلانیت است؛ پذیرفته نبوده و باید هیجانات را به عنوان یکی از عوامل مؤثر بر حرفه حسابداری و پایداری حسابرسی، مدنظر قرار گیرد.
اجلی، ندا. (1399). "بررسی اثر راحتی قضاوت حسابرسان در شرایط عدم اطمینان و نامشخص در مقابل شرایط با شواهد و مستندات بیشتر". پایان نامه کارشناسی ارشد. موسسه آموزش عالی بصیر.
بهارمقدم مهدی؛ پورحیدری، امید و فتحی، زهرا. (1397). "بررسی تأثیر ابعاد ذهنیت فلسفی بر قضاوت حرفه ای حسابرس". دانش حسابرسی. ۱۸ (۷۲)، 5-22.
حساسیگانه، یحیی و عموزاده مهدیرجی، شهرام. (1399). "عوامل موثر بر قضاوت حرفهای(اخلاقی) حسابرسان و فشارهای وارده برآنها"، فصلنامه علمی مطالعات تجربی حسابداری مالی، دوره هفدهم، شماره 67، ص 26-1.
رجب دری، حسین؛ وکیلی فرد ، حمیدرضا؛ سالاری، حجتالله و امیری، علی. (1401). "رابطه نظریههای اخلاقی و رفتار اخلاقی در قضاوت حسابرسان". قضاوت و تصمیمگیری در حسابداری و حسابرسی. 1(1)، 142-113.
رحیمی آشتیانی ، امیر ، آقایی ، مهران ، عسکریان ، مهناز ، صمدی لردگانی ، محمود ، (1398) ، "تاثیر هوش هیجانی ، اخلاقی و فرهنگی بر عملکرد حسابرسی و ارتباط حسابرس آنها با سلامت مالی بنگاه ها، با مطالعه اثر تعدیلی جنسیت حسابرس " فصلنامه تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، 12 (53) ، صص 97-116.
رستمی مازویی، نعمت و صالحی مریدانی، سکینه. (1398). "تاثیر هوش هیجانی بر قضاوت حسابرس". سومین کنفرانس ملی مطالعات نوین مدیریت و حسابداری در ایران. کرج.
صالحی، اله کرم؛ قیصری، طاهر و تامرادی، علی. (1397). "تأثیر هوش هیجانی بر عملکرد حسابرس با نقش واسط سرمایه فکری".چشمانداز حسابداری و مدیریت. 1 (4)، 60-71.
صدری، مسیح اله و علی احمدی، سعید. (1398). "تأثیر فشار بودجه زمانی و فشار صاحبکار بر قضاوت حسابرس با تأکید بر هوش هیجانی"، دانش حسابداری مالی، 6 (3)، 119-139.
عدیلی ، مجتبی ، احمد، خدامی پور، امید، پورحیدری، ( 1398 )، "بررسی تاثیر فرهنگ اخلاقی موسسه حسابرسی و تیپ های شخصیتی حسابرسان بر عینیت حسابرس". فصلنامه تحقیقات حسابداری و حسابرسی ، انجمن حسابداری ایران، 12 ، 12 (46) ، صص 5-20.
علوی طبری، سیدحسین؛ مجتهدزاده، ویدا؛ بختیاری، نغمه. (1391). "تأثیر جنسیت حسابرس بر کیفیت حسابرسی مستقل". پژوهشنامه حسابداری مالی و حسابرسی، سال چهارم، شماره 13، صص. 43-21.
قیطاسی، روح اله؛ سبز علی پور، فرشاد و حاجی زاده، فتح اله. (1395). "بررسی تاثیر دوره تصدی حسابرسی بر هزینههای نمایندگی". دانش حسابرسی. 16 (63)، 148-129.
کوهستانی، مرجان. (1398). "بررسی میزان اثربخشی پارامترهای کمیت و کیفیت شواهد بر قضاوت حرفهای حسابرس". پایاننامه کارشناسی ارشد رشته حسابداری، گرایش حسابرسی، مؤسسه آموزش عالی حکیمان بجنورد.
محمد عبد آل نبهان، جاسم. (1396). "بررسی عوامل مؤثر بر قضاوت حرفهای حسابرس در ارتباط با کمیت و کیفیت شواهد حسابرسی در عراق". پایاننامه کارشناسی ارشد رشته حسابداری، گروه حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد.
مرادی، مهدی و افشار ایمانی، یگانه السادات. (1396). "رابطه بین هوش هیجانی، هوش معنوی و عملکرد حسابرس". پژوهشهای حسابداری مالی و حسابرسی، 9 (53)، 1-14.
نیکبخت، محمدرضا. سلیمانی امیری، غلامرضا. مومنی، منصور. حسین پور، امیرحسین. (1400). "تأثیر اغواگری مدیریت و انگیزه های مدیریت نسبت به مدیریت سود و ارتباط کمیته حسابرسی با حسابرس مستقل بر کیفیت قضاوت حسابرس".پژوهش های تجربی حسابداری، 1 (11)، 10-75.
Bhattacharjee, S., Moreno, K. K & Wright, N. S. (2022). "The Impact of Client Response Time and Message Processing Fluency on Staff Auditor Judgment". AUDITING: A Journal of Practice & Theory.
Bonner, S. E. (2008). Judgment and decision making in accounting. Prentice Hall.
Cogeta JF, Haagb Ch, Gibson DE. (2011). " Anger and fear in decision making: The caSe of film directors on Set”. PubliShed in European Management Journal. 29(6):476490.
Cote, S. & Lopes, P. & Salovey, P. & Miners, C. (2010). “Emotional intelligence and leadership emergence in Small groups”. The Leadership Suarterly, 21: 496-508.
Coyne, K. L. (2006). Sustainability auditing. Environmental Quality Management, 16(2), 25–41. https://doi.org/10.1002/tqem.20119
Darvishmotevali, M., Altinay, L., & De Vita, G. (2018). “Emotional intelligence and creative performance: Looking through the lens of environmental uncertainty and cultural intelligence”. International Journal of Hospitality Management, 73, 44-54. https://doi.org/10.1016/j. ijhm.2018.01.014
Diamond, A. (2013). “Executive Functions”. Annual Review of Psychology. 64, 135-168.
Dung, N. T. P., & Hue, V. H. (2019). “The impact of emotional intelligence on stress in the work of employee’s in Can Tho”. Journal of Economic Science, 7(1), 126-136. (In Vietnamese).
Forgas, J. P. (1995). “Mood and judgment: The affect infusion model (AIM)”. Psychological Bulletin, 117(1), 39– 66.
Gimenez MH. (2011). “Bulimina nervosa: emotions and making decision”. Revista de psisuiat salud ment (engilsh edition).;4(2):88-95.
Hai, P. T., Toan, L. D., Quy, N. L. Đ., & Tung, N. T. (2020). “Research Factors Affecting Professional Skepticism And Audit Quality: Evidence In Vietnam”, International Journal of Innovation, Creativity and Change, 13(1), 830- 847. Retrieved from https://www. ijicc.net/images/vol_13/13182_ Hai_2020_E_R.pdf
Indriaty, L., Rafif, H. F & Thomas, G. N. (2023). “Analisis Pengaruh Emosi, Suasana Hati dan Role Stress Auditor terhadap Audit Judgement”. JURNAL IKRA TH-EKONOMIKA/ 6(2), 1-15.
Isa, A., Latiff, A., Osman, M., Haji Ahmad, A. (2021). “Determinants of whistleblowing intention in organization”. Journal of Environmental Treatment Techniques, 9(1), 54-58.
Ismail, S. (2015). “Influence of emotional intelligence, ethical climates, and corporate ethical values on ethical judgment of Malaysian auditors”. Asian Journal of Business Ethics, 4, 147–162.
Mahdavi, Gh. and A. Sarvestani (2018). “The Role of Accounting Standards Approaches in Cognitive Psychology Characteristics of Auditors”, Journal of Accounting Knowledge, Vol. 8, No. 4, pp. 65-92.
McMillan, J.J., and R.A. White. (1993). “Auditors' Belief Revisions and Evidence Search: The Effect of Hypothesis Frame, Confirmation and Professional Skepticism”. The Accounting Review 68: 443-465.
Phan, H. T., Mai, T. T., & Nguyen, T. T. (2021). “The Impact of Emotional Intelligence Orientation on Audit Sustainability: Empirical Evidence from Vietnam”. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 8(3), 1021-1034. https:// doi.org/10.13106/JAFEB.2021. VOL8.NO3.1021
Thapayom, A., Ussahawanitchakit, P., & Boonlua, S. (2018). “Effect of Emotional Intelligence Orientation on Audit Sustainability of Certified Public Accountants (CPAs) in Thailand”. Journal of Accountancy and Management, 10(3), 1–16. Retrieved from https://so02.tcithaijo.org/index.php/mbs/article/view/223038
Yang, L., Brink, A.G., Wier, B. (2018). “The impact of emotional intelligence on auditor judgment”. International Journal of Auditing, 22, 83–97.
Young, R. (2013). “The Role of Organizational Justice as a Predictor of Intent to Comply with Internal Disclosure Policies”. Journal of Accounting and Finance,