مطالعات حسابداری و حسابرسی

مطالعات حسابداری و حسابرسی

بررسی تأثیر ساختار مالکیت بر افشای مسئولیت‌ پذیری اجتماعی شرکت با رویکرد فراتحلیل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمدجواد زارع بهنمیری 1
نرگس سرلک 1
فاطمه اویسی نیک 2
1 دانشیار گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران
2 کارشناسی ارشد گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران
10.22034/iaas.2025.222694
چکیده
هدف از اجرای پژوهش حاضر، مرور سیستماتیک تاثیر ساختار مالکیت بر افشای مسئولیت‌پذیری اجتماعی با استفاده از روش فراتحلیل می‌باشد. در این راستا، از مجلات داخلی ارائه شده در لیست وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و مجلات خارجی ارائه شده در لیست پایگاه‌های جی‌سی‌آر و اسکوپوس استفاده شده است. در نهایت طبق پروتکل فراتحلیل با بررسی و کنار گذاشتن مقالات نامرتبط 55 پژوهش شامل 12 پژوهش داخلی تا سال1400 و 43 پژوهش خارجی طی سال‌های 2002 تا 2021 جمع‌آوری گردید. جهت دستیابی به هدف پژوهش از تکنیک لیپسی و ویلسون و برای بررسی ناهمگنی مطالعات از آزمون Q کوکران و مجذورI استفاده شده است. در صورتی که خطای اندازه‌گیری آزمون ناهمگنی کمتر از 05/0 باشد از مدل اثرات تصادفی استفاده می‌شود؛ لذا برای بیشتر متغیرهای پژوهش از این مدل استفاده شده است. با توجه به شاخص اندازه اثر، یافته‌های پژوهش حاکی از تاثیر مثبت مالکیت دولتی، مالکیت خارجی و مالکیت سهامداران نهادی بلندمدت بر افشای مسئولیت‌پذیری اجتماعی و تاثیر منفی تمرکز مالکیت، مالکیت مدیران اجرایی و مالکیت سهامداران نهادی کوتاه‌مدت بر افشای مسئولیت‌پذیری اجتماعی می‌باشد. یافته‌های این پژوهش با شناسایی معیارهای اثرگذار حاکمیت شرکتی خارجی به قانون‌گذاران و تمامی ذینفعان در جهت بهبود و تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی کمک می‌نماید.
کلیدواژه‌ها
افشای مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکت
حاکمیت شرکتی
ساختار مالکیت
فراتحلیل
  1. اکبری، زهرا، مهربان پور، محمدرضا، جهانگیرنیا، حسین و غلامی جمکرانی، رضا. (1401). "فراتحلیل نسبت‌های بدهی و مدیریت‌سود در ایران". تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، 14(56)، 170-153.
  2. اسکو، وحید و کاردگر، مجتبی. (1399). "بررسی تاثیر قدرت مدیرعامل بر افشای مسئولیت اجتماعی با تأکید براثر تعدیل‌گر ساختار هیئت مدیره". رویکرد‌های پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، 4(50)، 128-115.
  3. برزگر، قدرت‌اله، اسکو، وحید و تاکر، رضا. (1395). "بررسی رابطه بین ساختار مالکیت و مسئولیت اجتماعی شرکتی درشرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران". بررسی‌های حسابداری، 3(11)،44-21.
  4. برزگر، قدرت الله، حسن نتاج کردی، محسن و ملکی، دنیا. (1398). "بررسی اثر ویژگی‎های کمیته حسابرسی بر افشای مسئولیت اجتماعی شرکت‎ها". بررسی حسابداری و حسابرسی، 26(1)، 38-19.
  5. بهارمقدم، مهدی، صادقی، زین العابدین و صفرزاده، ساره. (1392)." بررسی رابطه مکانیزم های حاکمیت شرکت بر افشای مسئولیت اجتماعی شرکت ها". فصلنامه حسابداری مالی، 5(20)، 107-90.
  6. تحریری، آرش و افسای، اکرم. (1400). " فراتحلیل عوامل موثر بر رفتار حسابرسان جهت پذیرش فناوری اطلاعات". حسابداری ارزشی و رفتاری. ۶ (۱۱)،40-1.
  7. جعفری پارچی، سوده. (1395). "اثر ساختار مالکیت بر رابطه بین مسئولیت اجتماعی شرکت و کیفیت سود در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران". پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اقتصادی و اداری دانشگاه مازندران.
  8. حاجیها، زهره و شاکری، عبدالرضا. (1398). "حاکمیت شرکتی، افشای مسئولیت‌ اجتماعی و ارزش شرکت". پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، 11(44)، 192-175.
  9. حسینی، سید علی و حقیقت، سرور. (1395). "رابطه بین حاکمیت شرکتی و تعهد به ایفای مسئولیت های اجتماعی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران". حسابداری و منافع اجتماعی، 6(4)، 128-103.
  10. دادبه، فاطمه و پهلوانی، علیرضا. (1400). "تأثیر حاکمیت شرکتی و ارتباطات سیاسی بر عدم تقارن اطلاعاتی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران". چشم انداز حسابداری و مدیریت، 4(42), 83-61.
  11. رهنمای رودپشتی، فریدون و زندی، اناهیتا. (1399). "سرمایه‌گذاران نهادی بلندمدت و مسئولیت اجتماعی". سیاست‌های مالی و اقتصادی، 8(29)، 215-187.
  12. زارع بهنمیری، محمد جواد و حسنخانی، فاطمه. (1400). "ویژگی‌های موسسه حسابرسی و تاخیر ارائه گزارش حسابرسی با رویکرد فراتحلیل". بررسی حسابداری و حسابرسی، 28(4)، 690-664.
  13. زارع بهنمیری، محمد جواد و حسنخانی، فاطمه. (1401). "بررسی معیارهای پیچیدگی شرکت و تأخیر در ارائه گزارش حسابرسی با رویکرد فراتحلیل". دانش حسابداری، 13(4)، 161-177.
  14. زینالی، مهدی، امیدوار، ناصر و مشهد عباسی، نکیسا. (1399). "تاثیر فرهنگ و حاکمیت شرکتی بر افشای مسئولیت اجتماعی". چشم انداز حسابداری و مدیریت، 3(37)، 134-119.
  15. صبوحی، نسترن و محمدزاده، امیر. (1397). "بررسی رابطه بین عملکرد اجتماعی، ساختار مالکیت و حاکمیت شرکتی". دانش حسابداری مالی، 5(1)، 127-151.
  16. فرهاد توسکی، امید و موسوی‌پور، سمیه. (1400). "بررسی تاثیر اجتناب مالیاتی و حاکمیت شرکتی بر مسئولیت اجتماعی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران". چشم انداز حسابداری و مدیریت، 4(54)، 68-55.
  17. قادرزاده، سیدکریم، کردستانی، غلامرضا و حقیقت، حمید. (1396). "شناسایی و رتبه‌بندی عوامل موثر بر سطح افشای مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها با رویکرد داده‌کاوی". پژوهش‌های کاربردی در گزارشگری مالی، 6(2)، 46-7.
  18. قربانی، شاهپور، شکری، اعظم، حسینی، سید حسین و همتی، بهرام. (1399). "تکنیک‌های فراتحلیل در پژوهش‌های حسابداری و حسابرسی". دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 9(34)، 311-299.
  19. مدیرکیاسرایی، پروانه، فغانی ماکرانی، خسرو و فاضلی، نقی. (1401). "فراتحلیل بررسی تاثیراستقلال واحدحسابرسی داخلی برعملکرد حسابرسی داخلی". تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، 14(55)، 38-21.
  20. مران‌جوری، مهدی و علی‌خانی، رضیه. (1393). "افشای مسئولیت‌ اجتماعی و راهبری شرکتی". بررسی حسابداری و حسابرسی، 21(3)، 348-329.
  21. ملکیان، اسفندیار، سلمانی، رسول و شهسواری، معصومه. (1395). "مطالعه رابطه بین مالکیت دولتی و نهادی با مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکت ها (شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران)". دانش سرمایه‌گذاری، 5(17)، 74-55.
  22. موسوی، فاطمه و دستگیر، محسن. (1399). "تأثیر ساختار مالکیت بر اثربخشی کمیته حسابرسی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران". چشم انداز حسابداری و مدیریت، 3(30)، 31-12.
  23. مهربان‌پور، محمدرضا، کاظم‌پور، مرتضی و اسماعیل بیگی، فروغ. (1395). "تبیین رابطه متقابل بین مسئولیت‌پذیری اجتماعی و نظام راهبری شرکتی با استفاده از معادلات همزمان". حسابداری سلامت، 5(2)، 112-129.
  24. Abu Qa’dan, M.B., & Suwaidan, M.S. (2019). “Board composition, ownership structure and corporate social responsibility disclosure: the case of Jordan”. Social Responsibility Journal, 15(1), 28-46.
  25. Adel, C., Hussain, M.M., Mohamed, E.K.A., & Basuony, M.A.K. (2019). “Is corporate governance relevant to the quality of corporate social responsibility disclosure in large European companies”. International Journal of Accounting & Information Management, 27(2), 301-332.
  26. Ahmed Haji, A. (2013). “Corporate social responsibility disclosures over time: evidence from Malaysia”. Managerial Auditing Journal, 28(7), 647-676.
  27. Ashfaq, K., & Rui, Z. (2019). “Revisiting the relationship between corporate governance and corporate social and environmental disclosure practices in Pakistan”. Social Responsibility journal, 15(1), 90-119.
  28. Cabeza-García, L., Sacristán-Navarro, M., & Gómez-Ansón, S. (2017). “Family involvement and corporate social responsibility disclosure”. Journal of Family Business Strategy, 8(2), 109-122.
  29. Chang, K., Kabongo, J., & Li, Y. (2021). “Geographic proximity, long-term institutional ownership, and corporate social responsibility”. Review of Quantitative Finance and Accounting, 56, 297–328.
  30. Chung, C.Y., Cho, S.J., Ryu, D., & Ryu, D. (2019). “Institutional block holders and corporate social responsibility”. Asian Business & Management,18, 143–186.
  31. Coffie, W., Aboagye-Otchere, F., & Musah, A. (2018). “Corporate social responsibility disclosures (CSRD), corporate governance and the degree of multinational activities: Evidence from a developing economy”. Journal of Accounting in Emerging Economies, 8(1), 106-123.
  32. Cordeiro, J.J., Galeazzo, A., Shaw, T.S., Veliyath, R., & Nandakumar, M.K. (2018). “Ownership influences on corporate social responsibility in the Indian context”. Asia Pacific Journal of Management, 35, 1107–1136.
  33. Dam, L., & Scholtens, B. (2012). “Does Ownership Type Matter for Corporate Social Responsibility?”. Corporate Governance: An International Review, 20(3), 233-252.
  34. Dam, L., & Scholtens, B. (2013). “Ownership Concentration and CSR Policy of European Multinational Enterprises”. Journal of Business Ethics, 118, 117–126.
  35. Ebaid, I.E.-S. (2022). “Corporate governance mechanisms and corporate social responsibility disclosure: evidence from an emerging market”. Journal of Global Responsibility.
  36. El Ghoul, S., Guedhami, O., Wang, H., & Kwok, C.C.Y. (2016). “Family control and corporate social responsibility”. Journal of Banking & Finance, 73, 131-146.
  37. Glossner, S. (2019). “Investor horizons, long-term blockholders, and corporate social responsibility”. Journal of Banking & Finance, 103, 78-97.
  38. Haniffa, R.M., & Cooke, T.E. (2005). “The impact of culture and corporate governance on corporate social reporting”. Journal of Accounting and Public Policy, 24(5), 391-430.
  39. Jo, H., & Harjoto, M.A. (2011). “Corporate Governance and Firm Value: The Impact of Corporate Social Responsibility”. Journal of Business Ethics, 103, 351–383.
  40. Khan, A., Muttakin, M.B. & Siddiqui, J. (2013). “Corporate Governance and Corporate Social Responsibility Disclosures: Evidence from an Emerging Economy”. Journal of Business Ethics, 114, 207–223.
  41. Kilic, M., Kuzey, C. &Uyar, A. (2015). “The impact of ownership and board structure on Corporate Social Responsibility (CSR) reporting in the Turkish banking industry”. Corporate Governance, 15(3), 357-374.
  42. Kim, H.D., Kim, T., Kim, Y., & Park, K. (2019). “Do long-term institutional investors promote corporate social responsibility activities?”. Journal of Banking & Finance, 101, 256-269.
  43. Li, D., Lin, H., & Yang, Y. w. (2016). “Does the stakeholders – corporate social responsibility (CSR) relationship exist in emerging countries? Evidence from China”. Social Responsibility Journal, 12 )1(,147-166.
  44. Lipsey, W., & Wilson, D. (2001). Practical meta-analysis. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
  45. Liu, X., & Zhang, C. (2017). “Corporate governance, social responsibility information disclosure, and enterprise value in China”. Journal of Cleaner Production, 142, 1075-1084.
  46. Lopez-González, E., Martinez-Ferrero, J., & Garcia-Meca, E. (2019). “Corporate social responsibility in family firms: A contingency approach”. Journal of Cleaner Production, 211, 1044-1064.
  47. Majumder, M.T.H., Akter, A., & Li, X. (2017). “Corporate governance and corporate social disclosures: a meta-analytical review”. International Journal of Accounting & Information Management, 25)4(, 434-458.
  48. Matuszak, L., Rozanska, E., & Macuda, M. (2019). “The impact of corporate governance characteristics on banks’ corporate social responsibility disclosure: Evidence from Poland”. Journal of Accounting in Emerging Economies, 9(1), 75-102.
  49. Mohd Ghazali, N.A. (2007). “Ownership structure and corporate social responsibility disclosure: some Malaysian evidence”. Corporate Governance, 7)3(, 251-266.
  50. Muttakin, M.B., & Subramaniam, N. (2015). “Firm ownership and board characteristics: Do they matter for corporate social responsibility disclosure of Indian companies?”. Sustainability Accounting, Management and Policy Journal, 6(2), 138-165.
  51. Neves, M.E., Santos, A., Proença, C., & Pinho, C. (2022). “The influence of corporate governance and corporate social responsibility on corporate performance: An Iberian panel data evidence”. EuroMed Journal of Business.
  52. Ntim, C.G., & Soobaroyen, T. (2013). “Corporate governance and performance in socially responsible corporations: new empirical insights from a neo-institutional framework”. Corporate Governance an International Review, 21(5), 468-494.
  53. Oh, W.Y., Chang, Y.K., & Martynov, A. (2011). “The Effect of Ownership Structure on Corporate Social Responsibility: Empirical Evidence from Korea”. Journal of Business Ethics, 104, 283–297.
  54. Oh, W., Cha, J., & Chang, Y.K. (2017). “Does Ownership Structure Matter? The Effects of Insider and Institutional Ownership on Corporate Social Responsibility”. Journal of Business Ethics, 146, 111–124.
  55. Rashid, A. (2021). “Institutional shareholding and corporate social responsibility reporting: evidence from Bangladesh”. Journal of Asia Business Studies, 15 )1(, 153-173.
  56. Sekin-Halac, D., Erdener-Acar, E., & Zengin- Karaibrahimoglu, Y. (2021). “Ownership and corporate social responsibility: The power of the female touch”. European Management Journal, 39(6), 695-709.
  57. Ullah, M.S., Muttakin, M.B., & Khan, A. (2019). “Corporate governance and corporate social responsibility disclosures in insurance companies”. International Journal of Accounting & Information Management, 27(2), 284-300.
  58. Velte, p. )2021(. “Meta‑analyses on Corporate Social Responsibility (CSR) a literature review”. Management Review Quarterly.
  59. Yu, A., Ding, HB., & Chung, HM. (2015). “Corporate social responsibility performance in family and non-family firms: The perspective of socio-emotional wealth”. Asian Business & Management, 14(5), 383–412.
  60. Zeng, (2021). “Corporate social responsibility (CSR) in Canadian family firms”. Social Responsibility Journal, 17(5), 703-718.
مطالعات حسابداری و حسابرسی
دوره 14، شماره 53
بهار 1404
صفحه 33-54