مطالعات حسابداری و حسابرسی

مطالعات حسابداری و حسابرسی

بررسی تأثیر دانش مالی مدیر عامل بر خوانایی گزارشگری مالی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری، مدرس مدعو، گروه حسابداری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2 استادیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران
10.22034/iaas.2026.251768
چکیده
خوانایی گزارشگری مالی حاکی از شفافیت و اثربخشی افشای اطلاعات توسط مدیران شرکت‌ها است. ویژگی‌های مدیریتی شرکت و به‌ویژه مدیرعامل بر خوانایی و قابلیت فهم گزارشگری مالی موثر است. با توجه به ضرورت وجود مدیران دارای دانش مالی طبق اساسنامه نمونه شرکت‌های ثبت شده مصوب سازمان بورس اوراق بهادار و نیز نقش مدیران عامل در چگونگی تهیه و محتوای گزارشگری مالی، هدف این پژوهش بررسی تأثیر دانش مالی مدیرعامل بر خوانایی گزارشگری مالی است. در این پژوهش کاربردی با رویکرد قیاسی-استقرایی، داده‌های 116 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های 1396 تا 1402 جمع‌آوری و فرضیه‌ پژوهش با رویکرد داده‌های ترکیبی و بکارگیری رگرسیون چندگانه مورد آزمون قرار گرفت. نتایج تجربی پژوهش با استفاده از سنجه فوگ حاکی از آن است که دانش مالی مدیرعامل بر خوانایی گزارشگری مالی تأثیر مثبت و معناداری دارد. همچنین نتایج آزمون استحکام با استفاده از سنجه تعداد صفحات گزارش هیئت مدیره نشان داد که دانش مالی مدیرعامل تأثیر مثبت و معناداری بر خوانایی گزارشگری مالی دارد. نتایج نشان می‌دهد که اعضای هیئت مدیره شرکت‌ها، هنگام انتخاب مدیرعامل باید دقت کافی به تحصیلات دانشگاهی مدیران با تاکید بر رشته‌های مالی و حسابداری داشته باشند. یافته‌ها حاکی از آن است که پیاده‌سازی قوانین و دستورالعمل‌های مرتبط با تحصیلات مکمل دانشگاهی و حرفه‌ای مرتبط با دانش مالیِ مدیران به فهم‌پذیری گزارشگری کمک خواهد کرد.
کلیدواژه‌ها

1.       سازمان بورس و اوراق بهادار. (1390). اساسنامه نمونه شرکت‌های ثبت‌شده مصوب سازمان بورس و اوراق بهادار. تهران، سازمان بورس و اوراق بهادار.
2.       آشتاب، علی، احمدی، آمنه. (1399). «رابطه خوانایی گزارش‌های مالی و نقدشوندگی سهام». دانش حسابداری مالی، 7(3)، 167194.
3.       ثقفی، مهدی، پوریوسف، اعظم، شیرزادی، علی. (1402). «کشف تحریف‌های حسابرسی و خوانایی گزارش‌های مالی؛ با تأکید بر نقش تعدیلی توانایی مدیران». مطالعات تجربی حسابداری مالی، 20(4)، 215254.
4.       حسین‌پور، یعقوب، ایزدی‌نیا، ناصر، محمدی خشوئی، حمزه، علیمرادی، محمد. (1402). «بررسی تأثیر معیارهای عملکرد اقتصادی و حسابداری بر خوانایی گزارشگری مالی مبتنی بر افشای روایی اطلاعات». پژوهش‌های تجربی حسابداری، 13(1)، 2140.
5.       داداشی، ایمان، نوروزی، محمد. (1399). «بررسی اثر میانجی خوانایی گزارشگری مالی بر رابطه بین مدیریت سود و هزینه سرمایه». دانش حسابداری، 11(1)، 135157.
6.       رضائی پیته‌نوئی، یاسر، صفری گرایلی، مهدی. (1397). «خوانایی گزارشگری مالی و احتمال گزارشگری مالی متقلبانه». پژوهش‌های حسابداری مالی، 10(4)، 4358.
7.       ریاحی‌نژاد، محدثه، توانگر، افسانه. (1401). «تأثیر فرهنگ سازمانی بر خوانایی گزارش‌های مالی». تحقیقات حسابداری و حسابرسی، 14(54)، 6984.
8.       صفری گرایلی، مهدی، رضائی پیته‌نوئی، یاسر. (1397). «توانایی مدیریت و خوانایی گزارشگری مالی: آزمون نظریه علامت‌دهی». دانش حسابداری، 9(2)، 191218.
9.       طاهری‌عابد، رضا، علی‌نژاد ساروکلائی، مهدی، فغانی ماکرانی، خسرو. (1397). «توانایی و دانش مالی مدیران عامل و شفافیت گزارشگری مالی». دانش حسابداری مالی، 5(2)، 85110.
10.   فتاحی نافچی، حسن، جودکی، محمد، منصوریان، زینب. (1402). «تأثیر قدرت مدیرعامل بر خوانایی گزارشگری مالی با در نظر گرفتن نقش تعدیلگری سودآوری و راهبری شرکتی». بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، 30(4)، 725746.
11.   کاظمی علوم، مهدی، عبدی، مصطفی، زلقی، حسن، جلالوند، حسین. (1399). «تأثیر خوانایی گزارشگری مالی بر معیارهای ریسک پروژه حسابرسی». بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، 27(2)، 202230.
12.   لاری‌دشت‌بیاض، محمود، اورادی، جواد. (1396). «بررسی رابطه بین دوره تصدی و دانش مالی مدیرعامل با حق‌الزحمه حسابرسی». بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، 24(1)، 81102.
13.   نوروزی، محمد، آذین‌فر، کاوه، عباسی، ابراهیم، داداشی، ایمان. (1399). «طراحی مدل و ارزیابی نقش تعدیلی توانایی مدیریت بر رابطه بین خوانایی گزارشگری مالی و هزینه نمایندگی». پژوهش‌های حسابداری مالی، 12(1)، 118.
14.    یوسفوند، داود، محمدی، محمد، یوسفوند، ذبیح‌الله. (1400). «بررسی تأثیر خوانایی گزارشگری مالی بر اجتناب مالیاتی و کیفیت اقلام تعهدی». مطالعات حسابداری و حسابرسی، 10(39)، 111126.
15.   Aier, J. K., Comprix, J., Gunlock, M. T., Lee. (2005). “The Financial Expertise of CFOs and Accounting Restatements.” Accounting Horizons, 7(2), 123–135.
16.   Asay, S., Elliott, B., Rennekamp, K. (2018). “Firm Performance, Reporting Goals and Language Choices in Narrative Disclosures.” Journal of Accounting and Economics, 65(2), 380–398.
17.   Baatwah, S. R., Salleh, Z., Ahmad, N. (2015). “CEO Characteristics and Audit Report Timeliness: Do CEO Tenure and Financial Expertise Matter?” Managerial Auditing Journal, 30(8), 998–1022.
18.   Bamber, L. S., Jiang, J., Wang, I. (2010). “What’s My Style? The Influence of Top Managers on Voluntary Corporate Financial Disclosure.” The Accounting Review, 85(4), 1131–1162.
19.   Berger, A. N., Kick, T., Schaeck, K. (2014). “Executive Board Composition and Bank Risk Taking.” Journal of Corporate Finance, 28, 48–65.
20.   Bhagat, S., Bolton, B., Subramanian, A. (2010). CEO Education, CEO Turnover, and Firm Performance. Working Paper.
21.   Bishop, C. C., DeZoort, F. T., Hermanson, D. R. (2017). “The Effect of CEO Social Influence Pressure and CFO Accounting Experience on CFO Financial Reporting Decisions.” Auditing: A Journal of Practice & Theory, 36(1), 21–41.
22.   Bloomfield, R. J. (2002). “The Incomplete Revelation Hypothesis and Financial Reporting.” Accounting Horizons, 16, 233–243.
23.   Bonner, S. (2008). Judgment and Decision Making in Accounting. Upper Saddle River, NJ, Pearson Education.
24.   Boubaker, S., Gounopoulos, D., Rjiba, H. (2019). “Annual Report Readability and Stock Liquidity.” Financial Markets, Institutions & Instruments, 1–28.
25.   Cho, C. H., Michelon, G., Patten, D. M., Roberts, R. W. (2014). “CSR Report Assurance in the USA: An Empirical Investigation of Determinants and Effects.” Sustainability Accounting, Management and Policy Journal, 5(2), 130–148.
26.   De Franco, G., Hope, K., Vyas, G., Zhou, Y. (2013). “Analyst Report Readability.” Contemporary Accounting Research, 32(1), 76–104.
27.   Dechow, P. M., Skinner, D. J. (2000). “Earnings Management: Reconciling the Views of Accounting Academics, Practitioners, and Regulators.” Accounting Horizons, June, 235–250.
28.   Demerjian, P. R., Lev, B., McVay, S. E. (2012). “Quantifying Managerial Ability: A New Measure and Validity Tests.” Management Science, 58(7), 1229–1248.
29.   Gomulya, D., Boeker, W. (2014). “How Firms Respond to Financial Restatement: CEO Successors and External Reactions.” Academy of Management Journal, 57(6), 1759–1785.
30.   Habib, A., Hasan, M. M. (2018). “Business Strategies and Annual Report Readability.” Accounting & Finance, Forthcoming. Available at: https://ssrn.com/abstract=3183253
31.   Hambrick, D., Mason, A. (1984). “The Organization as a Reflection of Its Top Managers.” The Academy of Management Review, 9(2), 193–206.
32.   Hasan, M. M. (2018). “Readability of Narrative Disclosures in 10-K Reports: Does Managerial Ability Matter?” European Accounting Review, 27(1), 1–22.
33.   Hsieh, C., Hui, K. W., Zhang, Y. (2016). “Analyst Report Readability and Stock Returns.” Journal of Business Finance & Accounting, 43(12)، 98–130.
34.   Jaw, Y. L., Lin, W. T. (2009). “Corporate Elite Characteristics and Firm’s Internationalization: CEO-Level and TMT-Level Roles.” The International Journal of Human Resource Management, 20(1), 220–233.
35.   Jensen, M. C., Meckling, W. H. (1976). “Managerial Behavior, Agency Costs and Ownership Structure.” Journal of Financial Economics, 3(4), 305–360.
36.   Johnson, K. (2015). “Finance Chiefs Getting Shot at CEO Role.” The Wall Street Journal.
37.   Korkeamaki, T., Lijeblom, E., Pasternack, D. (2017). “CEO Power and Matching Leverage Preferences.” Journal of Corporate Finance, 45(3), 19–30.
38.   Kothari, S., Leone, A., Wasley, C. (2005). “Performance-Matched Discretionary Accrual Measures.” Journal of Accounting & Economics, 39(1), 163–197.
39.   Li, Y., Zhang, L. (2015). “Short Selling Pressure, Stock Price Behavior, and Management Forecast Precision: Evidence from a Natural Experiment.” Journal of Accounting Research, 53(1), 79–117.
40.   Li, F. (2008). “Annual Report Readability, Current Earnings, and Earnings Persistence.” Journal of Accounting and Economics, 45(2), 221–247.
41.   Matsunaga, S. R., Wang, S., Yeung, P. E. (2013). Does Appointing a Former CFO as CEO Influence a Firm’s Accounting Policies? Working Paper, University of Oregon.
42.   Matsunaga, S., Yeung, E. (2008). Evidence on the Impact of a CEO’s Financial Experience on the Quality of the Firm’s Financial Reports and Disclosures. Working Paper, University of Oregon.
43.   Mun, S., Hun Han, S., Seo, D. (2020). “The Impact of CEO Educational Background on Corporate Cash Holdings and Value of Excess Cash.” Pacific-Basin Finance Journal, 61, 1–20.
44.   Ngo, D. N. P., Nguyen, C. V. (2024). “Does the CEO’s Financial and Accounting Expertise Affect the Financial Reporting Quality? Evidence from an Emerging Economy.” Journal of Financial Reporting and Accounting, 22(3), 653–676.
45.   Rutherford, B. A. (2003). “Obfuscation, Textual Complexity and the Role of Regulated Narrative Disclosure in Corporate Governance.” Journal of Management and Governance, 7, 187–210.
46.   Shi, W., Zhang, Y., Hoskisson, R. E. (2019). “Examination of CEO–CFO Social Interaction Through Language Style Matching: Outcomes for the CFO and the Organization.” Academy of Management Journal, 62(2), 383–414.
47.      Tuo, L., Zhang, Y., Liu, Z., Du, R. (2019). “Business Education of CEO–CFO and Annual Report Readability.” Review of Economics & Finance, 17(3), 16–34..