مطالعات حسابداری و حسابرسی

مطالعات حسابداری و حسابرسی

ارائه الگویی از عوامل کاهنده ریاکاری اخلاقی حسابرسان در خدمات حرفه‌ای با رویکرد کیفی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
طاهر داوری 1
رضیه علی خانی 2
مهدی مران‌جوری 2
رضا فلاح 3
1 دانشجوی دکتری حسابداری، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران
2 دانشیار گروه حسابداری، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران
3 استادیار گروه حسابداری، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران
10.22034/iaas.2025.230964
چکیده
هدف تحقیق حاضر ارائه الگویی از عوامل کاهنده ریاکاری اخلاقی حسابرسان در خدمات حرفه‌ای می‌باشد. این پژوهش از نوع کیفی و با رویکرد اکتشافی-تبیینی است. جامعه آماری پژوهش شامل حسابرسان شاغل در حرفه و صاحب‌نظران حوزه حسابرسی است. نمونه گیری به صورت هدفمند و به شیوه نمونه‌گیری متوالی و بصورت گلوله برفی انجام شد که 15 نفر از حسابرسان و صاحب‌نظران مورد مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته قرار گرفتند. داده‌های حاصل از مصاحبه‌ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها نشان داد عوامل کاهنده ریاکاری اخلاقی حسابرسان در خدمات حرفه‌ای شامل عوامل سازمانی و مدیریتی (8 شاخص)، عوامل اخلاقی و فرهنگی (11 شاخص)، عوامل اقتصادی و مالی (8 شاخص)، عوامل حکمرانی و قانونی (5 شاخص) می‌باشند. درک دقیق این پس‌ران‌ها و ارتباط آنها با رفتارهای اخلاقی حسابرسان می‌تواند به پیشگیری از ریاکاری و ایجاد یک محیط حرفه‌ای و اخلاقی در حوزه حسابرسی کمک کند.
کلیدواژه‌ها
ریاکاری اخلاقی
حسابرسان
خدمات حرفه‌ای
  1. پوربهرامی، بابک؛ یعقوب‌نژاد، احمد؛ توانگر، افسانه؛ روحی، علی. (۱۴۰۲). «مطالعه تأثیر سبک تفکر حسابداران رسمی بر رعایت آیین اخلاق و رفتار حرفه‌ای با نقش میانجی استرس شغلی». تحقیقات حسابداری و حسابرسی, انجمن حسابداری ایران، ۱۵(۵۸)، ۱۲۳–۱۳۸.
  2. زمانی‌نسب، ملیکه؛ کارگر، سعیده. (۱۴۰۰). «فساد اخلاقی در حسابداری». هشتمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت، حسابداری و توسعه اقتصادی, صص. ۱–۱۱.
  3. صفرزاده، محمدحسین؛ جمالی، محمد. (۱۴۰۰). «نظریه حسابداری اخلاقی و پیامدهای آن برای ریاکاری در سازمان‌ها». ششمین کنفرانس بین‌المللی مطالعات نوین مدیریت و حسابداری در ایران, تهران، صص. ۱–۲۸.
  4. فتاحی، مریم؛ شریفیان مزرعه‌ملائی، پریسا؛ خانی مزرعه‌آخوند، فاطمه؛ اسلامی نصرت‌آبادی، راضیه. (۱۴۰۰). «اخلاق و فساد اخلاقی در حسابداری». ششمین کنفرانس بین‌المللی چشم‌اندازهای نوین در مدیریت، حسابداری و کارآفرینی, تهران، صص. ۱–۹.
  5. محبی‌مقدم، حمید. (۱۴۰۰). «چگونگی توسعه و بهبود سیستم‌های حسابداری با رویکرد فسادستیزی اخلاقی در حسابداری سازمان». چهارمین همایش ملی توسعه علوم و فناوری‌های نوین در مدیریت، حسابداری و کامپیوتر, تهران، صص. ۱–۱۲.
  6. مهرانی، کاوه؛ صالحی، حمیدرضا. (۱۴۰۲). «شناسایی چالش‌های توسعه فعالیت تشکل‌های حرفه‌ای حسابداری و ارائه راهکار برای برون‌رفت از وضع موجود». تحقیقات حسابداری و حسابرسی, ۱۵(۵۸)، ۴۷–۶۴.
  7. مهرعلی‌تبارفیروزجاه، علی؛ بینائیان، علی؛ مهرعلی‌تبارفیروزجاه، مرتضی. (۱۴۰۰). «اخلاق و عوامل مؤثر بر فساد اخلاقی در حسابداری». اولین کنفرانس مدیریت، مهندسی صنایع، حسابداری و اقتصاد, صص. ۱–۹.
  8. نوربخش، محبوبه. (۱۴۰۲). «فسادهای اخلاقی در حسابداری». اولین کنفرانس بین‌المللی مدیریت، بازرگانی، اقتصاد و حسابداری, صص. ۱–۶.
  9. نوروزی دریاکناری، نفیسه؛ تقی‌پوریان، محمدجواد؛ آقااحمدی، قربانعلی؛ علیخانی، رضیه. (۱۴۰۱). «ریاکاری اخلاقی نیروی انسانی در سازمان‌ها: طراحی الگویی از ابعاد و پیشران‌ها با رویکرد کیفی». فصلنامه علمی منابع انسانی ناجا, ۱۶(۶۷)، ۸۳–۱۰۸.
  10. نوروزی، نفیسه؛ تقی‌پوریان، محمدجواد؛ آقااحمدی، قربانعلی؛ علیخانی، مرضیه. (۱۴۰۰). «طراحی الگویی از عوامل کاهنده ریاکاری اخلاقی مدیران از نگاه مدیریت جهادی با رویکرد کیفی». مدیریت منابع در نیروی انتظامی, ۹(۲)، ۱۶۷–۱۸۸.
  11. نویدی‌عباسپور، ابراهیم؛ سلحشور، سولماز. (۱۴۰۱). «بررسی تأثیر تضاد نقش، باور به خودکارآمدی و حساسیت اخلاق حرفه‌ای حسابرسان بر عملکرد آن‌ها با تأکید بر هوش عاطفی حسابرس». تحقیقات حسابداری و حسابرسی, انجمن حسابداری ایران، ۱۴(۵۵)، ۷۷–۹۶.
  12. Agustina, F., Nurkholis, N., & Rusydi, M. (2021). Auditors’ professional skepticism and fraud detection. International Journal of Research in Business and Social Science, 10(4), 275–287.
  13. Arifin, R., Wulandari, C., Utari, I. S., & Munandar, T. I. (2023). A discourse of justice and legal certainty in stolen assets recovery in Indonesia: Analysis of Radbruch’s formula and Friedman’s theory. Volksgeist: Jurnal Ilmu Hukum dan Konstitusi, 6(2).
  14. Bandura, A. (1991). Social cognitive theory of self-regulation. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 248–287.
  15. Berkovski, Y. S. (2023). Moral criticism, hypocrisy, and pragmatics. Philosophical Studies, 180(1), 1–26.
  16. Borah, A. (2021). Moral hypocrisy in social preferences. (No. 53)
  17. Gimbar, C., & Mercer, M. (2021). Do auditors accurately predict litigation and reputation consequences of inaccurate accounting estimates? Contemporary Accounting Research, 38(1), 276–301.
  18. Johnson, E. N., Lowe, D. J., & Reckers, P. M. (2021). The influence of auditor narcissism and moral disengagement on risk assessments of a narcissistic client CFO. Journal of Accounting and Public Policy, 40(4), 106826.
  19. Kim, P. H., Wiltermuth, S. S., & Newman, D. T. (2021). A theory of ethical accounting and its implications for hypocrisy in organizations. Academy of Management Review, 46(1), 172–191.
  20. Lewis, S. (2015). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Health Promotion Practice, 16(4), 473–475.
  21. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic Inquiry. Beverly Hills, CA: Sage Publications, Inc.
  22. Liu, J., Yang, J., & Cui, F. (2022). To praise or to blame? Neural signals predict divergent responses to moral hypocrisy. bioRxiv, 2022-07.
  23. Low, M., Davey, H., & Hooper, K. (2008). Accounting scandals, ethical dilemmas and educational challenges. Critical Perspectives on Accounting, 19(2), 222–254.
  24. Morales-Sánchez, R., Orta-Pérez, M., & Rodríguez-Serrano, M. Á. (2020). The benefits of auditors sustained ethical behavior: Increased trust and reduced costs. Journal of Business Ethics, 166(2), 441–459.
  25. Nafiisa, B. L., Ekasari, K., & Susilowati, K. D. S. (2023). The importance of the code of ethics in the public accountant profession. Journal of Applied Business, Taxation and Economics Research, 3(2), 121–129.
  26. Nurwulan, L. L., & Fasha, N. C. N. (2018). Professional commitment and auditor experiences on auditors’ behavior in an audit conflict situation and impact on the implementation of auditors profession ethics. The International Journal of Business Review (The Jobs Review), 1(1), 9–20.
  27. Papachristou, G., & Bekiaris, M. (2020). Ethics in auditing. In The Routledge Handbook of Accounting Ethics (pp. 169–185).
  28. Segev, R. E. (2023). Actions, agents, and consequences. Criminal Justice Ethics, 1–34.
  29. Trevino, L. K. (1986). Ethical decision making in organizations: A person-situation interactionist model. Academy of Management Review, 11(3), 601–617.
  30. Treviño, L. K., Weaver, G. R., & Reynolds, S. J. (2006). Behavioral ethics in organizations: A review. Journal of Management, 32(6), 951–990.
  31. Upadhyaya, K. (2020). What’s wrong with hypocrisy (Doctoral dissertation, University of Warwick).
  32. Vogt, D. C. (2023). Why the moral equality account of hypocrisy does not fail after all. The Journal of Ethics, 1–16.
  33. Westland, J. C., & Westland, C. (2020). Fundamentals of auditing financial reports. In Audit Analytics: Data Science for the Accounting Profession (pp. 1–18).
  34. Zhao, Y., Qin, Y., Zhao, X., Wang, X., & Shi, L. (2020). Perception of corporate hypocrisy in China: The roles of corporate social responsibility implementation and communication. Frontiers in Psychology, 11, 595.
مطالعات حسابداری و حسابرسی
دوره 14، شماره 54
تابستان 1404
صفحه 59-78