مطالعات حسابداری و حسابرسی

مطالعات حسابداری و حسابرسی

بررسی رابطه عملکرد شرکت‌ های همتا با اجتناب مالیاتی شرکت‌ های فعال در منطقه جغرافیایی همسان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد جودکی 1
سارا قنبری 1
محمدتقی کبیری 2
1 کارشناس ارشد حسابداری، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، موسسه آموزش عالی امین، فولادشهر، ایران
2 استادیار حسابداری، گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه اراک، اراک، ایران
10.22034/iaas.2025.222699
چکیده
در اقتصادهای مدرن، مالیات مهم‌ترین منبع درآمد دولت است. از طرفی با توجه به اینکه مالیات کاهنده ثروت و ارزش شرکت‌ها محسوب می‌شود، شرکت‌ها همواره در پی یافتن خلأهای قانونی هستند تا از پرداخت مالیات سر باز زنند. به‌تازگی برخی از پژوهشگران احتمال رابطه عملکرد شرکت‌های همتا و فعال در یک منطقه جغرافیایی با اجتناب مالیاتی شرکت را بررسی و معتقدند شرکت‌ها غالباً از رفتارهای مالیاتی سایر شرکت‌های همان صنعت و یا منطقه الگو می‌گیرند. با توجه به مطالب فوق، این پژوهش رابطه عملکرد شرکت‌های همتا با اجتناب مالیاتی شرکت‌های فعال در منطقه جغرافیایی همسان را مورد بررسی قرار داده است. پژوهش حاضر، از نوع‌ توصیفی‌ و به لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش و ماهیت توصیفی- همبستگی است. روش این پژوهش از نظر فرایند اجرا؛ کمی و از بعد زمانی پس­رویدادی است. تجزیه‌وتحلیل داده­ها با استفاده از مدل رگرسیونی چندگانه و به کمک نرم‌افزار‏ ایویوز انجام شد. در این پژوهش برای بررسی فرضیه اول 31 شرکت پتروشیمی فعال در صنعت شیمیایی بورس اوراق بهادار و برای بررسی فرضیه دوم  از 9 شرکت پتروشیمی فعال در منطقه آزاد اقتصادی اروند به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شده است و دوره زمانی این پژوهش نیز در طی سال­های 1390 تا 1400 است. نتیجه حاصل از فرضیه اول  نشان داد عملکرد شرکت‌های همتا با اجتناب مالیاتی شرکت رابطه مثبت و معنادار دارد. همچنین، نتایج فرضیه دوم نشان داد عملکرد شرکت‌های همتا با اجتناب مالیاتی شرکت‌های فعال در یک منطقه جغرافیایی همسان رابطه مثبت و معنادار دارد.
کلیدواژه‌ها
اجتناب مالیاتی
عملکرد شرکت
عملکرد شرکت‌های همتا
  1. بنابی قدیم، رحیم. (1402). "تأثیر هزینه تبلیغات بر اجتناب مالیاتی با تأکید بر نقش ابهام اطلاعاتی و تمرکز مالکیت". پیشرفت‌های حسابداری، 15 (1)، 1-29.
  2. تاجمیر ریاحی، حامد؛ اسدی، زهرا. (1400). "تأثیر آشفتگی مالی بر اجتناب از پرداخت مالیات در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران". پژوهش‌های راهبردی بودجه و مالی، 2 (4)، 73-101.
  3. خبرگذاری تابناک. (1398). صادرات صوری، راهکار جدید پتروشیمی‌ها برای فرار مالیاتی. https://www.tabnak.ir/fa/news/905354.
  4. رشیدی، محسن؛ محمدی راد، مهرشاد. (1399). "بررسی انگیزه‌های مالیاتی در شرکت‌های دارای سهامدار دولتی بر مبنای دوره تصدی مدیرعامل"، پژوهشنامه مالیات، 45 (93)، 37-57.
  5. علمی، حسام؛ محمدزاده سلاطه، حیدر. (1399). تاثیر اجتناب مالیاتی بر چسبندگی هزینه با تاکید بر استراتژی تجاری شرکت. تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، 12 (45)، 113-132.
  6. نوبخت، یونس؛ نوبخت، مریم. (1400). "تأثیر اجتناب از پرداخت مالیات بر معیارهای حسابداری و اقتصادی عملکرد شرکت: شواهدی از بورس اوراق بهادار تهران"، فصلنامه حسابداری و منافع اجتماعی، 11 (2)، 21-42.
  7. یوسفوند، داوود؛ محمدی، محمد؛ یوسفوند، ذبیح الله. (1400). بررسی تاثیر خوانایی گزارشگری مالی بر اجتناب مالیاتی و کیفیت اقلام تعهدی. مطالعات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، 39 (1)، 111-126.
  8. Adhikari, B. K., & Agrawal, A. (2018). “Peer influence on payout policies”. Journal of Corporate Finance, 48, 615-637.
  9. Aliani, K. (2013). “Does corporate governance affect tax planning? Evidence from American companies”. International Journal of Advanced Research, 1(10), 864–873.
  10. Armstrong, C.S., Glaeser, S., & Kepler, J.D. (2019). “Strategic reactions in corporate tax planning”. Journal of Accounting and Economics, 68 (1), 101-232.
  11. Bailey, M., Cao, R., Kuchler, T., & Stroebel, J. (2018). "The economic effects of social networks: evidence from the housing market”. Journal of Political Economy, 126 (6), 2224–2276.
  12. Bird, A., Edwards, A., & Ruchti, T. G. (2018). "Taxes and peer effects". The Accounting Review, 93, 97-117.
  13. Bui, D. G., Chen, Y., Lin, C. Y., & Lin, T. C. (2019). "R&D expenditure as a response to peer influence". SSRN Electronic Journal, 39, (4), 1-50.
  14. Bradshaw, M., Liao, G., & Ma, M.S. (2019). "Agency costs and tax planning when the government is a major shareholder". Journal of Accounting and Economics, 67 (2-3), 255–277.
  15. Chevalier, J., & Ellison, G. (1999). “Career concerns of mutual fund managers”. Quarterly Journal of Economics, 114(2), 389–432.
  16. Du, Q., & Shen, R. (2018). “Peer Performance and Earnings Management”. Journal of Banking & Finance, 89 (1), 125-137.
  17. Duong, H. K., Ngo, A .D., & McGown, C.B. (2015). "Industry Peer Effect and the maturity structure of Corporate debt". Managerial Fainance, 41 (17), 714-733.
  18. Duhoon, A., & Singh, M. (2023). “Corporate tax avoidance: a systematic literature review and future research directions”. LBS Journal of Management & Research, 37, 1-22.
  19. Fairhurst, D., & Nam, Y. (2020). "Corporate governance and financial peer effects". Financial Managmant, 49 (1), 235–263.
  20. Francis, B. B., Hasan, I., & Kostova, G. L. (2016). "When do peers matter?: A cross-country perspective". Journal of International Money and Finance, 69, 364-389.
  21. Gao, Y., Cai, C., & Cai, Y. (2021). “Regional Peer Effects of Corporate Tax Avoidance”. Organizational Psychology, 7, 1-12.
  22. Grennan, J. P. (2019). "Dividend payments as a response to peer influence". Journal of Financial Economics, 131, 549-570.
  23. Huang, H., Sun, L., & Zhang, J. (2017). "Environmental Uncertainty and Tax Avoidance, in (ed.) Advances in Taxation". Emerald Publishing Limited, 24, 83 – 124.
  24. Hanlon, M., & Heitzman, S. (2010). "A review of tax research". Journal of Accounting and Economics, 50(2- 3), 127–178.
  25. Im, H. J., Oliver, B. R., & Park, Y. J. (2021). “Policy Uncertainty and Peer Effects: Evidence from Corporate Investment in China”. International Review of Financial Analysis, 77, 1-20.
  26. Jia, J., Ding, S., & Liu, Y. (2020). "Decentralization, incentives, and local tax enforcement". Journal of Urban Economics, 115, 103-125.
  27. Kaustia, M., & Rantala, V. (2015). "Social learning and corporate peer effects". Journal of Financial Economics, 117 (3), 653–669.
  28. Leary, M.T., & Roberts, M.R. (2014). "Do peer firms affect corporate financial policy., Journal of Finance, 69 (1), 139–178.
  29. Leung, S.C., Richardson, G., & Taylor, G. (2019). "The effect of the general anti-avoidance rule on corporate tax avoidance in China". Journal of Contemporary Accounting & Economics, 15 (1), 105–117.
  30. Liang, Q., Li, Q., Lu, M., & Shan, Y. (2021). “Industry and geographic peer effects on corporate tax avoidance: Evidence from China”. Pacific-Basin Finance Journal, 67, 1-25.
  31. Lieberman, M. B., & Asaba, S. (2006). "Why do firms imitate each other?". Academy of Management Review, 31, 366-385.
  32. Machokoto, M., Gyimah, D., & Ntim, C. G. (2021). "Do peer firms influence innovation?". The British Accounting Review, 52 (2), 613–644.
  33. Manski, C.F. (1993). “Identification of endogenous social effects: the reflection problem”. The Review of Economic Studies, 60 (3), 531–542.
  34. Mocanu, M., Constantin, S. B., & Răileanu, V. (2021). “Determinants of tax avoidance – evidence on profit tax-paying companies in Romania”. Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 34 (1), 2013-2023.
  35. Putra, P., Dwi, S. D. H., & Sriwedari, S. (2018). “Tax avoidnce: Evidence of as a proof of agency theory and tax planning”. International Journal of Research and Review, 5(9), 52–60
  36. Rao, R. K., & Chakraborty, P. (2010). “Goods and services tax in India: An assessment of the base”. Economic and Political Weekly, 45(1), 49–54.
  37. Rashid, A., & Farah Said, A. (2021). "Peer Effects on Investment Decisions: Do Industry Leaders and Young Firms Behave Differently?". Global Business Review, 25, 1-21.
  38. Scharfstein, D. S. & Stein, J. C. (1990). “Herd behavior and investment”. The American Economic Review, 80(3), 465–479.
  39. Sidney, C., Leng, M., Grant, R., & Grantly, T. (2019). "The effect of the general antiavoidance rule on corporate tax avoidance in china". Journal of contemporary accounting and economic, 15, 105-117.
  40. Tang, T., Mo, P.L.L., & Chan, K.H. (2017). "Tax collector or tax avoider? An investigation of intergovernmental agency conflicts". The Accounting Review, 92 (2), 247–270.
  41. Trueman, B. (1994). “Analyst forecasts and herding behavior”. Review of Financial Studies, 7(1), 97–124.
  42. Wolk, H.I., Dodd, J., & Rozycki, J. (2013). "Accounting theory, conceptual issues in a political and economic environment". Sega publication edition, 8, 43-63.
مطالعات حسابداری و حسابرسی
دوره 14، شماره 53
بهار 1404
صفحه 107-126