مطالعات حسابداری و حسابرسی

مطالعات حسابداری و حسابرسی

فرا ترکیب عوامل موثر در رفتار اخلاقی حسابرسان برای حفظ اعتماد عمومی به حرفه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مریم محسن زاده گلفزانی 1
محسن خدادادی 2
یاسر رضائی پیته نوئی 3
1 دانشجوی دکترای گروه حسابداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران
2 استادیار گروه حسابداری، واحد رودسر و املش، دانشگاه آزاد اسلامی، رودسر، ایران
3 دانشیار گروه حسابداری، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
10.22034/iaas.2024.216983
چکیده
امروزه یکی از رکن­های اساسی مطالعه رفتار سازمان‌ها، پرداختن به اخلاق و ارزش­های اخلاقی است. رفتارهای اخلاقی، نماد بیرونی سازمان‌ها را شامل می­شود، که از ارزش‌های متنوع اخلاقی تشکیل می­شود، که در آن سازمان‌ها، تجلی یافته‌اند. پژوهش حاضر با هدف توصیف متغیر رفتار اخلاقی و یافتن عوامل موثر در رفتار اخلاقی حسابرسان صورت پذیرفت؛ با مطالعه مدل‌های گوناگون رفتار اخلاقی، عوامل متعددی به عنوان فاکتورهای موثر در رفتار اخلاقی حسابرسان شناسایی شدند. در پژوهش حاضر برای شناسایی عوامل موثر در رفتار اخلاقی حسابرسان از تحلیل فراترکیب استفاده شد که در نهایت 11 مؤلفه شامل: ارزش‌های اخلاقی شرکت، اصول رفتاری، باورها، تاثیر والدین، تربیت، زیرساخت‌های اخلاقی، سبک رهبری مبتنی براخلاق، عوامل فردی، محیط اخلاقی، نظارت مبتنی بر اخلاق و وجدان به عنوان عوامل موثر در رفتار اخلاقی حسابرسان شناسایی شدند. یافته‌های پژوهش حاضر می‌تواند راهگشایی مناسب برای بهبود رفتار اخلاقی حسابرسان باشد و باعث افزایش کیفیت حسابرسی و در نتیجه حفظ اعتماد عمومی به حرفه حسابرسی شود.
کلیدواژه‌ها
رفتار اخلاقی
حسابرسان
تحلیل فراترکیب
  1. ادواردز، پل. (۱۳۹۲). دانشنامه فلسفه اخلاق، ترجمه انشاالله رحمتی. تهران: سوفیا.
  2. اعتمادی، حسین؛ رحمانی، حلیمه. (1388). "بررسی تجربی اخلاق در مدیریت سود". فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری. 4 (4-3): 89-79.
  3. اکبری، ملیحه؛ نوربخش، پریوش؛ سپاسی، حسین؛ نوربخش، مهوش. (1397). "طراحی و تبیین مدل عوامل موثر بر رفتاراخلاقی کارکنان".فصلنامه علوم ورزش، 10 (32): 24-11.
  4. بزرگ اصل، موسی. (1382). "پشت پرده سقوط انرون و پیامدهای آن بر حرفه حسابداری". حسابرس، 10 (20): 53-46.
  5. ثابت، عباس؛ فیلی، اردلان؛ توکلی، عبداله؛ رازقی، سعید. (1397). "تحلیل متغیرهای سازمانی مرتبط با رفتار اخلاقی کارکنان". اخلاق در علوم و فناوری، 13(2): 89-98.
  6. سام دلیری، بهنام؛ آذین فر، کاوه؛ نبوی چاشمی، سید علی. (1400). "تاثیر مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت و اخلاق حرفه‌ای حسابرس بر مبنای مدل بوهاویا، گاگاس و زاکی بر کیفیت حسابرسی". تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، 13 (52): 131-146.
  7. رستگار آگاه، مصطفی؛ یونسی، جلیل؛ دلاور علی، حسنی ابهریان، پیمان؛ برجعلی، احمد. (1401). "فراترکیب عوامل موثر بر تصمیم گیری اخلاقی بزرگسالان برای شناسایی جایگاه کاربرد اخلاق خلاق"، فصلنامه ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، 11 (4): 49-74.
  8. رویایی، رمضانعلی؛ بیات، علی. (1390). "آموزش اخلاق در حسابداری: بررسی تاثیر انگیزش اخلاقی بر روی رفتار اخلاقی". تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، 3 (9): 74-87.
  9. زارعی، علی؛ رازقی، فریبا. (1394). "اخلاق و رفتار حرفه ای در حسابداری و حسابرسی"، دومین کنفرانس بین المللی پژوهش های نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری.
  10. سلمان پناه، نجمه؛ طالب نیا، قدرت اله. (1392). "بررسی گزیده عوامل مؤثر بر قضاوت اخلاقی حسابداران رسمی ایران"، فصلنامه حسابداری مدیریت، 6 (18): 87-96.
  11. سهرابی، بابک؛ اعظمی، امیر؛ یزدانی، حمیدرضا. (1390). "آسیب شناسی پژوهش های انجام شده در زمینه مدیریت اسلامی با رویکرد فرا ترکیب". چشم انداز مدیریت دولتی، 2(6): 9-24.
  12. شایسته شجاعی، پرویز؛ پورزمانی، زهرا؛ یعقوب­نژاد، احمد. (1399). "تاثیر معیارهای رفتار اخلاقی (شامل محیط اخلاقی، تعهد حرفه­ای، ارزش­های اخلاقی و ایدئولوژی اخلاقی) بر عملکرد حسابرسان". دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، 5 (10): 318-281.
  13. شریفی فرد، امل؛ حربی، آزاده؛ بهارلو، مصطفی؛ منتخب یگانه، محمد. (1398). "طراحی و آزمودن الگویی از پیشایندهای رفتار اخلاقی". اخلاق در علوم و فناوری، ۱۴ (۴) :۱۱۱-۱۰۴.
  14. فقیهی، ابوالحسن؛ رضائی منش، بهروز. (1384). اخلاق اداری. مطالعات مدیریت (بهبود و تحول)، 12 (47): 25-50.
  15. لاری دشت بیاض، محمود؛ خادم، حمید؛ رستمی، امین؛ لاری دشت بیاض، عباس. (1396). "رفتار اخلاقی حسابداران تفاوت های بین عقاید و عمل". مطالعات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، 6 (22): 50-69.
  16. محمدی‌نژاد گنجی، علیرضا؛ جهانگیری خونساری، بابک. (1400). "تحلیل ساختاری عوامل مؤثر بر رفتار اخلاقی حسابرسان مبتنی بر مدل اخلاقی لوزیر". اولین همایش الکترونیک پژوهش­های مدیریت، حسابداری و اقتصاد، یزد.
  17. میرحسینی، ملیحه؛ معین الدین، محمود؛ حیرانی، فروغ؛ حاتمی نسب، سید حسن. (۱۴۰۰). "واکاوی مؤثرترین شاخص‌های اخلاق حرفه ای حسابدار: ضرورت اجتناب ناپذیر برای ارزیابی رفتار ایمن حسابداران". فصلنامه علمی تخصصی طب کار،۱۳ (۱) :۶۲-۸۰.
  18. نمازی، محمد؛ رجب‌دری، حسین. (1399)، نظریه‌ها و کاربردهای اخلاق حرفه‌ای حسابداری، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  19. نوش فر، علی داد؛ محسنی، عبدالرضا؛ قاسمی، مصطفی. (1401). "فرا تحلیل عوامل مؤثر بر تصمیم‌گیری اخلاقی در حرفه حسابداری و حسابرسی". حسابداری دولتی ، 8 (2): 143-166.
  20. Adekoya, AC., Oboh, CS., & Oyewumi, OR. (2020). “Accountants perception of the factors influencing auditors' ethical behaviour in Nigeria”. Heliyon, 6 (6): e04271.
  21. Barrow R. (2007), “An Introduction to Moral Philosophy and Moral Education”, USA: Routledge.
  22. Benkraiem, R., Uyar, A., Kılıç, M., & Schneider, F. (2021). “Ethical behavior, auditing strength, and tax evasion: A worldwide perspective”. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation. 43:1-14.
  23. Budhiraja, S., & Modi, S. (2021). “Virtuousness and un/ethical behaviour: The moderating role of power distance culture in select Indian public sector undertakings”. IIMB Management Review. 33(3): 214-224.
  24. Duska, R., Duska, B., and Kury, K. (2018), Accounting Ethics, Third Edition, UK: John Wiley & Sons.
  25. Fentim Darkwa, B., & Darkoh, P. (2023). “To be Ethical or Unethical in Organisation: The Role of Perceived Personal Values of Financial Accounting Students on their Ethical Behaviors “. Canadian Journal of Educational and Social Studies, 3(1), 96–116.
  26. Ismail, S., & Yuhanis, N. (2018). “Determinants of ethical work behaviour of Malaysian public sector auditors”. Asia-pacific Journal of Business Administration. 10(1): 21-34.
  27. Melé, D. (2005). “Ethical Education in Accounting: Integrating Rules, Values and Virtues”. Journal of Business Ethics. 57(1): 97–109.
  28. Oboh, C.S. (2019). “Personal and moral intensity determinants of ethical decision-making: a study of accounting professionals in Nigeria”. Journal of Accounting in Emerging Economies. 9 (1): 148-180.
  29. Oboh, C.S., & Ajibolade, S.O. (2018). “Personal characteristics and ethical decision-making process of accounting professionals in Nigeria”. crawford journal of business & social sciences (CJBASS). 13 (1): 1-23.
  30. Oboh, C.S., Ajibolade, S.O., & Otusanya, O.J. (2020). “Ethical decision-making among professional accountants in Nigeria: the influence of ethical ideology, work sector, and types of professional membership”. Journal of Financial Reporting and Accounting. 18 (2): 389-422.
  31. Odunayo, Jimoh., Adegbie, Folajimi Festus. (2022). “Independent of auditors and ethical behaviours in corporate financial reports of listed companies in nigeria“. Journal of economics, finance and management studies. 5 (3): 496-508.
  32. Sandelowski, M., Barroso, J. (2007). Handbook for Synthesizing Qualitative Research. New York: Springer Publishing Company. 312 p.
مطالعات حسابداری و حسابرسی
دوره 13، شماره 52
زمستان 1403
صفحه 67-88