مطالعات حسابداری و حسابرسی

مطالعات حسابداری و حسابرسی

اولویت بندی عوامل موثر بر اثربخشی کمیته حسابرسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد تیرگان 1
محمدجواد شیخ 2
محمدحسین رحیمیان امیری 1
1 کارشناسی ارشد حسابداری، موسسه آموزش عالی پارسا، بابلسر، ایران
2 دانشیار حسابداری، گروه حسابداری، دانشکده علوم مالی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
10.22034/iaas.2024.211398
چکیده
کمیته‌ی حسابرسی، کمیته‌ای است تشکیل شده از اعضای غیرموظف هیئت مدیره که مسئولیت اجرایی ندارند به منظور نظارت بر فرایند و کیفیت گزارشگری مالی، عملکرد حسابرسی داخلی و مستقل، ارزیابی نظام کنترل‌های داخلی، مدیریت خطر تقلب و... . هدف این پژوهش اولویت بندی عوامل موثر بر اثربخشی کمیته حسابرسی می‌باشد. بدین منظور با گردآوری اطلاعات لازم از طریق روش کتابخانه‌ای و سپس توزیع پرسشنامه در دو مرحله، اطلاعات جمع‌آوری شده با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی فازی گروهی، رتبه‌بندی و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. جامعه آماری مورد مطالعه در این پژوهش خبرگان حسابرسی، اساتید حسابداری و اعضای کمیته‌ی حسابرسی شرکت‌ها هستند که از بین آنها تعداد 20 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای تعیین میزان اهمیت و رتبه‌بندی سبد عوامل اصلی و فرعی مؤثر بر اثربخشی کمیته حسابرسی از روش سلسله مراتبی فازی گروهی (GFAHP) استفاده شده است. نتایج اولویت بندی متغیرهای تحقیق نشان داده است که مهمترین عامل اصلی اثربخشی کمیته حسابرسی، شاخص حمایت و پشتیبانی از کمیته‌ی حسابرسی می‌باشد و شاخص‌های آموزش اعضای کمیته‌ی حسابرسی، عملکرد و وظایف کمیته‌ی حسابرسی، ویژگی‌های اعضاء کمیته‌ی حسابرسی، ترکیب و نحوه عضویت کمیته‌ی حسابرسی و برگزاری جلسات کمیته‌ی حسابرسی در اولویت‌های بعدی قرار دارند.
کلیدواژه‌ها
کمیته حسابرسی
حسابرسی
مدل سلسله مراتب مراتبی فازی گروهی (GFAHP)
  1. ارباب سلیمانی، عباس، نفری، محمـود. (1378). اصـول حسابرسـی. تهـران: سازمان حسابرسی، 87.
  2. اعتمادی، حسین، بنی طرف، عباس. (1388). «امکان سنجی ایجاد کمیته‌ى حسابرسی صاحبکار در ایران». مجله حسابداری رسمی.
  3. باقرزاده، سعید. (1389). «تاملی در نقـش و جایگاه کمیته‌های حسابرسی در فرایند گزارشگری مالی شرکت‌های سهامی عام». مجله حسابرس، شماره 9.
  4. برزگر، قدرت اله، حسن نتاج کردی، محسن، عباسی، علی. (1399). «تاثیر ویژگی‌های کمیته‌ی حسابرسی بر اجتناب مالیاتی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران». مطالعات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، 9(33), 25-42.
  5. بیداری، محمدعلی، حجازی، رضوان ،مشایخی، بیتا. (1397). «شناسایی و بررسی روابط درونی بین عوامل مؤثر براستقرار کمیته‌ی حسابرسی اثربخش به منظور ارتقاء سطح حاکمیت شرکتی در بانک ها».دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 7(28) ، 51-64.
  6. توانگر حمزه کلایی، افسانه، اسکافی اصل، مهدی. (1397). «ارتباط بین قدرت مدیرعامل، ویژگی‌های کمیته حسابرسی و کیفیت کنترل داخلی». پژوهشهای حسابداری مالی وحسابرسی، 10(38) ، 187-207.
  7. حیدری نژاد، قدرت اله، جمشیدی نوید، بابک و قنبری، مهرداد.(1399).  «شناسائی عوامل مؤثر بر کیفیت کمیته حسابرسی». دانش حسابرسی، ۲۰ (۷۹).
  8. خوئینی، بهداد، فقیه، محسن، شفیعی، مهرداد. (1397). «ارتباط بین ویژگی‌های کمیته حسابرسی با معیارهای عملکرد شرکت‌ها». تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، 10(40), 105-126.
  9. داغانی، رضا، احمدخان بیگی، مصطفی. (1396). «حاکمیت شرکتی و نقش کمیته حسابرسی». نشریه تحلیل مالی، 1(2) ، 20-28.
  10. رحیمیان، نظام الدین. (1382). «نقش کمیته‌ی حسابرسی در آینده». مقاله‌ی چاپ نشده، تهران:1-5.
  11. رضازاده، جواد، عبدی، مصطفی، کاظمی علوم، مهدی. (1396). «ویژگی‌های کمیتة حسابرسی و تجدید ارائة صورت‌های مالی». پژوهش های حسابداری مالی، 9(3) ، 1-16.
  12. رویایی، رمضانعلی، ابراهیمی، محمد. (1394). «بررسی تأثیر ویژگی های کمیته ی حسابرسی بر سطح افشای داوطلبانه اخلاق». فصلنامه حسابداری مالی، ۷ (۲۵)،۷۱-۸۸.
  13. زارعی، علیرضا، قاسمی، معصومه. (1395). «اثر ویژگی‌های کمیتة حسابرسی بر کیفیت گزارشگری مالی». بررسی‌های حسابداری، 3(12) ، 43-64.
  14. ساسانی، علیرضا، شریفی راد، محمد (1391). «سودمندی واحد حسابرسی داخلی». مجله حسابرس، شماره 62.
  15. طالب نیا، قدرت اله، وکیلی فرد، حمیدرضا، شهسواری، منصوره. (1389). «بررسی تأثیر وجود کمیته حسابرسی بر جلب نظر سرمایه گذاران جهت سرمایه گذاری در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران». حسابداری مدیریت، 3(1) ، 35-48.
  16. عباس زاده، محمد رضا، فکور، حسین، قناد، مصطفی. (1396). «بررسی رابطه ویژگی‌های کمیته حسابرسی و حق‌الزحمه خدمات حسابرسی».دانش حسابداری مالی، 4(3) ، 47-64.
  17. علوی طبری، سیدحسین، عصابخش، راضیه. (1389). «نقش کمیته ی حسابرسی و بررسی موانع ایجاد و به کارگیری آن در ایران». پیشرفت‌های حسابداری، 2(1) ، 155-177.
  18. علوی، سیدمصطفی، قائمی، محمدحسین، رضازاده، جواد. (1396). «بررسی تاثیر ‌فعالیت‌های کمیته‌های‌حسابرسی بر گزارشگری‌مالی». پژوهشهای کاربردی در گزارشگری مالی، 6(1) ، 35-66.
  19. قنبریان، رضا. (1390). «کمیته‌ی حسابرسی». مجله حسابدار.
  20. لاری دشت بیاض، محمود، قناد، مصطفی، فکور، حسین. (1397). «ویژگی‌های کمیته حسابرسی و تأخیر در گزارش حسابرسی». پژوهشهای حسابداری مالی وحسابرسی، 10(37) ، 215-242.
  21. محمدیان، محمد. (1390). «نقش و روابط حسابرس، کمیته حسابرسی و هیئت ‌مدیره در پاسخگویی به سهامداران». فصلنامه حسابرس، شماره 56، ص 136.
  22. مرادزاده فرد، مهدی، نوروزی، محمد، محرم زاده، ناهید. (1396). «اثربخشی کمیته حسابرسی و کیفیت حسابرسی: آزمون تجربی رویکرد نظارتی». پژوهش های نوین در حسابداری و حسابرسی، 1(4) ، 177-198.
  23. مرکز تحقیقات تخصصی حسابداری و حسابرسی، اصول حسابرسی، جلد اول، سازمان حسابرسی، سال 1372،ص162.
  24. منشـور کمیته حسابرسی. سازمان بورس اوراق بهادار، com/hesabresi.http://www.
  25. Abbott, L. J., & Parker, S. (2000). “Auditor selection and audit committee characteristics. Auditing”: A journal of practice & theory, 19(2), 47-66.
  26. Abbott, L. J., Parker, S., & Peters, G. F. (2004). “Audit committee characteristics and restatements”. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 23(1), 69-87.
  27. Adawi, M., & Rwegasira, K. (2011). “Corporate boards and voluntary implementation of best disclosure practices in emerging markets: Evidence from the UAE listed companies in the Middle East”. International Journal of Disclosure and Governance, 8(3), 272-293.
  28. Al-Dhamari, R., Almagdoub, A., & Al-Gamrh, B. (2018). “Are audit committee characteristics important to the internal audit budget in Malaysian firms”. Contaduría y administración, 63(2), 6.
  29. Al-Lehaidan, I. (2006). “audit committee effectiveness: Australia and Saudi Arabia”(Doctoral dissertation, Victoria University).
  30. Al-Okaily, J., & Naueihed, S. (2019). “Audit committee effectiveness and family firms: impact on performance”. Management Decision.
  31. Amoomo, N. (2018). “Factors contributing to the effectiveness of audit committees at selected Namibian state owned enterprises”(Doctoral dissertation).
  32. Archambeault, D., & DeZoort, F. T. (2001). “Auditor opinion shopping and the audit committee: An analysis of suspicious auditor switches”. International Journal of Auditing, 5(1), 33-52.
  33. Bravo, F., & Reguera‐Alvarado, N. (2019). “Sustainable development disclosure: Environmental, social, and governance reporting and gender diversity in the audit committee”. Business Strategy and the Environment, 28(2), 418-429.
  34. Carcello, J. V., & Neal, T. L. (2003). “Audit committee characteristics and auditor dismissals following “new” going-concern reports”. The Accounting Review, 78(1), 95-117.
  35. Cassell, C. A., Myers, L. A., Schmardebeck, R., & Zhou, J. (2018). “The Monitoring Effectiveness of Co‐opted Audit Committees”. Contemporary Accounting Research, 35(4), 1732-1765.
  36. Chukwunedu, O. S., Ogochukwu, O. G., & Onuora, O. A. (2014). “Factors affecting audit committee quality in Nigeria”. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 4(12), 398.
  37. Collier, P., & Gregory, A. (1999). “Audit committee activity and agency costs”. Journal of Accounting and Public Policy, 18(4-5), 311-332.
  38. Davidson III, W. N., Xie, B., & Xu, W. (2004). “Market reaction to voluntary announcements of audit committee appointments: The effect of financial expertise”. Journal of Accounting and Public Policy, 23(4), 279-293.
  39. de Andrés Suárez, J., García, E. C., Méndez, C. F., & Gutiérrez, C. R. (2013). “The effectiveness of the audit committee in Spain: implications of its existence on the auditor’s opinion”. SERIEs, 4(3), 333-352.
  40. Deli DN, Gillan SL (2000), “On the demand for independent and active audit committees”. J Corp Financ .6:427–445
  41. DeZoort, F. T., Hermanson, D. R., & Houston, R. W. (2003). “Audit committee support for auditors: The effects of materiality justification and accounting precision”. Journal of Accounting and Public Policy, 22(2), 175-199.
  42. DeZoort, F. T., Houston, R. W., & Hermanson, D. R. (2003). “Audit committee member support for proposed audit adjustments: A source credibility perspective”. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 22(2), 189-205.
  43. Fakhari, H., & Rezaei Pitenoei, Y. (2017). “The Impact of Audit Committee and Its Characteristics on the Firms’ Information Environment”. Iranian Journal of Management Studies, 10(3), 577-608.
  44. Falatifah, M., & Hermawan, A. A. (2019, January). “Board of directors effectiveness, audit committee effectiveness, and cost of equity: Role of voluntary integrated reporting.” In 32nd International Business Information Management Association Conference, IBIMA 2018 (pp. 7156-7183). International Business Information Management Association, IBIMA.
  45. Feng, Z. (2014). “Audit committee characteristics and financial reporting comparability”.
  46. Ghosh, A., Marra, A., & Moon, D. (2010). “Corporate boards, audit committees, and earnings management: pre‐and post‐SOX evidence”. Journal of Business Finance & Accounting, 37(9‐10), 1145-1176.
  47. Ho, S. S., & Wong, K. S. (2001). “A study of the relationship between corporate governance structures and the extent of voluntary disclosure”. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 10(2), 139-156.
  48. Jaggi, B., & Leung, S. (2007). “Impact of family dominance on monitoring of earnings management by audit committees: Evidence from Hong Kong”. Journal of international accounting, auditing and taxation, 16(1), 27-50.
  49. Kalbers LP (1992) “An examination of the relationship between audit committees and external auditors”. Ohio CPA J 51(6):19–27
  50. Kalbers LP, Fogarty TJ (1993) “Audit committee effectiveness: an empirical investigation of the contribution of power”. Audit J Prac Theory 12(1):24–49
  51. Kartal, M. T., İbiş, C., & Çatıkkaş, Ö. (2018). “Adequacy of audit committees: A study of deposit banks in Turkey”. Borsa İstanbul Review, 18(2), 150-165.
  52. Kituku, K. S., & Ahmad, A. (2016). “Factors Influencing the Effectiveness of Malaysian Audit Committees in Performing their Roles”. A Contemporary Business Journal, 16(2016), 1-13.
  53. Klein A (2002a) “Audit committee, board of director characteristics, and earnings management”. J Account Econ 33:375–400
  54. Knapp, M. C. (1987). “An empirical study of audit committee support for auditors involved in technical dis-putes with client management”. The Accounting Review 62 (July): 578-588.
  55. Lin, J. W., Li, J. F., & Yang, J. S. (2006). “The effect of audit committee performance on earnings quality”. Managerial Auditing Journal, 21(9), 921-933.
  56. McMullen, D. A. (1996). “Audit committee performance: An investigation of the consequences associated with audit committees”. Auditing, 15(1), 87.
  57. Menon K, Williams JD (1994) “The use of audit committees for monitoring”. J Account Public Policy 13:121–139
  58. Muqattash, R. S. (2017). “Factors affecting internal auditors’ objectivity: individual-level evidence from the United Arab Emirates”. Electronic Journal of Applied Statistical Analysis, 10(2), 542-560.
  59. Mwangi, A. K. (2018). “Effect of Audit Committee Characteristics on Quality of Financial Reporting among Non-Commercial State Corporations in Kenya”(Doctoral dissertation, JKUAT).
  60. Qasim, A. (2018). “Audit committee effectiveness: reflections from the UAE”. International Journal of Economics and Business Research, 15(1), 87-107.
  61. Raghunandan ,K ,.Read ,W ,.Rama ,V. (2011). “Audit committee composition ,Gray director, and interaction with internal auditing”. Accounting Horizons, (2)15, 105-118.
  62. Xie, B., Davidson III, W. N., & DaDalt, P. J. (2003). “Earnings management and corporate governance: the role of the board and the audit committee”. Journal of corporate finance, 9(3), 295-316.
  63. Zandi, T. (2017). “Studying the impact of audit committee characteristics on implementation of internal audit recommendations”. QUID: Investigación, Ciencia y Tecnología, (1), 2814-2820.
مطالعات حسابداری و حسابرسی
دوره 13، شماره 51
پاییز 1403
صفحه 139-162