مطالعات حسابداری و حسابرسی

مطالعات حسابداری و حسابرسی

بررسی اطلاعات حسابداری در تعیین ابعاد مرتبط با شاخص‌سازی گزارشگری شهروند شرکتی بانک‌ها: دیدگاه قیاسی و رویکرد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد محمدیان 1
محمد حسین ستایش 2
1 دکتری حسابداری، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 استاد، حسابداری، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
10.22034/iaas.2024.211387
چکیده
گزارشگری شهروند شرکتی از جمله انواع شیوه­های گزارشگری است که به بیان ایفای نقش بنگاه­ها در قبال جامعه، می­پردازد. این نوع گزارشگری به دلیل قرابت مفهومی آن با ماهیت صنعت بانکداری به خصوص در کشور­های توسعه یافته، بسیار مورد توجه بانک­ها قرار گرفته است. با این حال، درک مناسبی از مفهوم این نوع گزارشگری وجود ندارد و شاخص­های آن به خوبی تدوین و یا بومی‌سازی نشده است. از این رو، هدف این پژوهش بررسی اطلاعات حسابداری (مالی و غیر­مالی) در تعیین ابعاد مرتبط با شاخص­سازی گزارشگری شهروند شرکتی بانک‌ها است. بدین منظور، برخلاف بسیاری از پژوهش­ها در این پژوهش از دیدگاه قیاسی استفاده شده و با تمرکز بر رویکرد قانون­گذاری، ابعاد نهفته در قوانین و رهنمودهای منتشر شده توسط 11 نهاد قانون­گذار استخراج شده است. بررسی کتابخانه­ای برای یافتن نهادهای قانون‌گذار، تحلیل محتوای متون رهنمودها و قوانین، تحلیل محتوای ماهیت هر یک از ابعاد و در نهایت استخراج ابعاد مشترک، چهار گام این پژوهش را تشکیل داده­اند. از این رو، روش پژوهش حاضر، روش شناخت تاریخی در چارچوب مطالعات کتابخانه­ای و از نوع پژوهش­های نظری مبتنی بر قوانین است. از سوی دیگر، این پژوهش را می­توان جزء پژوهش­های مبتنی بر تحلیل محتوا طبقه­بندی کرد. یافته­های پژوهش بیانگر استخراج 22 مولفه از قوانین و رهنمود­ها است که با تحلیل محتوای مربوط به ماهیت آن­ها به 4 بعد اقتصادی، اجتماعی، محیطی و راهبری طبقه‌بندی شدند. این پژوهش به دلیل معرفی گزارشگری شهروند شرکتی و استخراج ابعاد مشترک نهادهای قانون­گذار و اثرگذار بر افشاء اطلاعات حسابداری، نوآور و در عین حال کاربردی است.
کلیدواژه‌ها
اطلاعات حسابداری
شاخص‌سازی گزارشگری شهروند شرکتی بانک‌ها
دیدگاه قیاسی
رویکرد قانون‌گذاری
  1. برزگر، قدرت الله. (1392). "مدلی برای افشاء مسئولیت اجتماعی شرکت­ها و ارتباط آن با عملکرد مالی" (رساله دکتری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران).
  2. بشیری­منش، نازنین؛ رحمانی، علی؛ حسینی، علی و موسوی، میر حسین. (1394). "قیمت­گذاری افشاء اختیاری در بازار سرمایه ایران". بررسی­های حسابداری و حسابرسی، 22 (3)، 279-300.3
  3. حاجیان­نژاد، امین؛ پورحیدری، امید و بهار مقدم، مهدی. (1394). "تدوین چارچوبی برای گزارشگری غیرمالی شرکت­ها بر مبنای چارچوب مفهومی حسابداری". دانش حسابداری مالی، 5 (2)، 7-31.
  4. حجازی، رضوان و سادات نصیری، سپیده. (1393). "مفاهیم شهروند شرکتی و مسئولیت اجتماعی شرکت­ها". پژوهش حسابداری، 15 (3): 163-183.
  5. حساس­یگانه، یحی و برزگر، قدرت الله. (1392). "ارائه مولفه‌ها و بُعد اجتماعی مسئولیت شرکت‌ها و وضعیت موجود آن در ایران". توسعه مطالعات اجتماعی-فرهنگی، 2، 209-234.
  6. خواجوی، شکرالله و حسینی، حسین. (1389). "بررسی رابطه حمایت سیاسی دولت و ساختار سرمایه شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران". پیشرفت­های حسابداری، 2 (1)، 84-67.
  7. رحمانی، علی. (1388). "بازار سرمایه، ضرورت اصلاح و بهبود فضای کسب‌و‌کار"، فصلنامه پول و اقتصاد، (1)، 145-175.
  8. رهنمای رودپشتی، فریدون، گودرزی، احمد (1392). "حسابداری مدیریت انتقادی". دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، سال دوم، شماره پنجم، 1-14.
  9. ستایش، محمد حسین و محمدیان، محمد. (1397). "الگویی برای گزارشگری مالی و غیرمالی بانک‌ها: از طریق شاخص‌سازی گزارشگری شهروند شرکتی"، پژوهش­های کاربردی در گزارشگری مالی، 12 (7): 43-70.
  10. ستایش، محمد حسین و مهتری، زینب. (1398). "الگویی برای ارائه اطلاعات شرکت­های ایرانی در قالب گزارشگری یکپارچه"، پیشرفت‌های حسابداری، 76 (3): 105-142.
  11. مران جوری، مهدی. (1400). "اثر تعدیل­کنندگی نظام راهبری بر رابطه بین ریسک نقدینگی و اعتباری با عملکرد بانک­ها". مطالعات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، 40 (1): 97-112.
  12. Alsahlawi, R. (2016). "CSR Disclosure of the Banking Sector in Saudi Arabia". Accountancy Business and the Public Interest, 15(1), 138-157.
  13. n, A; Amran, A; Fauzi, H; Fauzi, H; Purwanto, Y; Purwanto, Y.,.... & Zain, M. M. (2017). "Social responsibility disclosure in Islamic banks: A comparative study of Indonesia and Malaysia". Journal of Financial Reporting and Accounting, 15(1), 99-115.
  14. Basel Committee on Banking Supervision. (2005). “Enhancing corporate governance for banking organizations”. Retrieved from www.bis.org/publ/bcbs122.htm
  15. Carroll, A. B. (2016). "Carroll’s pyramid of CSR: taking another look". International journal of corporate social responsibility, 1(1), 1-8.
  16. Certificated Financial Analyst (CFA) Institute. (2008). “Environmental, social, and governance (ESG) Factors at Listed Companies: A manual for investors”. Retrieved from http://www.cfapubs.org/doi/pdf/10.2469/ccb.v2008.n2.1
  17. Certificated Financial Analyst (CFA) Institute. (2015). “Environmental, social and governance (ESG) survey”. Retrieved from http://irrcinstitute.org/pdf/FINAL-CFA-ESG-Study-August-2015.pdf
  18. Corporate Responsibility (CR) Magazine. (2017). The 100 best corporate citizens. Retrieved from http://thecro.com/100-best/the-100-best-corporate-citizen/
  19. Dane, M. Ch. (2016). "Corporate accountability reporting and high – profile misconduct". The Accounting Review, 91(2), 377-399.
  20. Garriga, E; & Mele, D. (2004). "Corporate social responsibility theories: Mapping the territory". Journal of Business Ethics, 53(1), 51-71.
  21. Gilman, K; & Schulschenk, J. (2013). Sustainability accounting standards board. Retrieved from http://www.ey.com/Publication/vwLUAssets/Sustainability_accounting_standards_board/$FILE/130304%20Inform%20Vol%203%2014-17.pdf
  22. Global Reporting Initiative (GRI). (2016). Consolidated set of GRI sustainability reporting standard. Retrieved from https://www.globalreporting.org/standards/?g=7f3da5e8-29b7-4f6d-9491-b5bce31c98ce
  23. Haniffa, R; & Hudaib, M. (2001). "A Conceptual framework for Islamic accounting: the Shari`a paradigm", Paper presented at the Accounting, Commerce and Finance: The Islamic Perspective International Conference IV, New Zealand, 12-14 February.
  24. Haniffa, R; & Hudaib, M. (2007). "Exploring the ethical identity of Islamic banks via communication in annual reports". Journal of Business Ethics, 76(1), 97-116.
  25. International Integrated Reporting Council (IIRC). (2013). the international integrated reporting framework. Retrieved from http://integratedreporting.org/wp-content/uploads/2013/12/13-12-08-THE-INTERNATIONAL-IR-FRAMEWORK-2-1.pdf
  26. International Organization for Standardization (ISO). (2010). ISO 26000: Guidance on social responsibility. Retrieved from https://www.iso.org/standard/42546.html
  27. Jusoh, W. N. H. W; & Ibrahim, U. (2017). "Corporate social responsibility of Islamic banks practices: An exploratory study". International Journal of Islamic Business Ethics, 1(2), 95-109.
  28. Matten, D; and Crane, A. (2005). "Corporate Citizenship: Toward an Extended Theoretical Conceptualization". Academy of Management Review, 30(1), 166-179.
  29. Organization for Economic Co-operation and Development. (2011). OECD guidelines for multinational enterprises. Retrieved from http://www.oecd.org/corporate/mne/1922428.pdf
  30. Rezaee, Z. (2016). "Business sustainability research: A theoretical and integrated perspective". Journal of Accounting Literature, 36, 48-64.
  31. Risk Metrics Group. (2010). How to use KLD STATS and ESG rating definitions. Retrieved from http://cdnete.lib.ncku.edu.tw/93cdnet/english/lib/Getting_Started_With_KLD_STATS.pdf
  32. Shirley, Y. (2011). "The role of banks in corporate social responsibility", Journal of Applied Economics and Business Research, 1(2), 103-115.
  33. Social Accountability International (SAI). (2014). SA 8000 Performance Indicator Annex. Retrieved from http://www.sa-intl.org/_data/n_0001/resources/live/Performance%20Indicator%20Annex_11_17_2014.pdf
  34. Tinker, T., Neimark, M., & Lehman, C. (1991). "Falling down the hole in the middle of the road: political quietism in corporate social reporting". Accounting, Auditing & Accountability Journal, 4(2). 97-114.
  35. Valor, C. (2005). "Corporate social responsibility and corporate citizenship: Towards corporate accountability". Business and Society Review, 110(2), 191–212.
مطالعات حسابداری و حسابرسی
دوره 13، شماره 51
پاییز 1403
صفحه 21-40