مطالعات حسابداری و حسابرسی

مطالعات حسابداری و حسابرسی

مدل‌سازی ساختاری تفسیری پیشران‌های برنامه‌ ریزی حسابرسی داخلی مبتنی بر ریسک در بانک‌ها‌ی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادارتهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مهدی نوحی 1
حسین جباری 2
میثم عرب زاده 2
حسن قدرتی قزاانی 2
1 دانشجوی دکترای گروه حسابداری، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران
2 استادیار گروه حسابداری، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران
10.22034/iaas.2024.204880
چکیده
هدف از انجام پژوهش حاضر، مدل‌سازی ساختاری-تفسیری پیشران‌های برنامه‌ریزی حسابرسی داخلی مبتنی بر ریسک در بانک‌ها می‌باشد. شناسایی پیشران‌های برنامه‌ریزی حسابرسی داخلی مبتنی بر ریسک در بانک‌ها از طریق پیشینه نظری و مصاحبه‌های نیمه ساختار یافته با روش تحلیل محتوای کیفی بر پایه تکنیک اشباع نظری و روش ‌نمونه‌گیری هدفمند با 14 نفر از اساتید و رؤسای شعب و حسابرسان داخلی بانک انجام گرفت. روایی و پایایی بخش کیفی به ترتیب با روش، روایی محتوایی نسبی و ضریب کاپای کوهن[1] تایید شد. کدگذاری مصاحبه‌ها با استفاده از نرم افزارتجزیه و تحلیل مکس کیو دی ای[2] منجر به شناسایی 16 پیشران شد که بر اساس بازخورد خبرگان و نمودار ‌پارتو، 12 پیشران به عنوان مهم‌ترین پیشران انتخاب شدند. به منظور سطح‌بندی پیشران‌های شناسایی شده، نظرات 72 نفر از حسابرسان داخلی بانک‌ها و رؤسا در شعب بانکی با ‌بهره‌گیری از ‌نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای و به کمک پرسشنامه مقایسه زوجی مورد استفاده گرفت. پیشران‌های شناسایی شده با استفاده از مدل ساختاری- تفسیری[3] منجر به تشکیل هشت سطح شد که ساختار سازمانی، تاثیرگذارترین و عدم تفکیک وظایف به همراه عدم ‌ارایه اطلاعات توسط واحدهای مختلف بانکی، تاثیرپذیرترین عوامل بودند.
کلیدواژه‌ها
بانک
برنامه‌ریزی حسابرسی داخلی مبتنی بر ریسک
مدل‌سازی ساختاری-تفسیری
  1. امیدواری، رمضان (1400)." بررسی حسابرسی داخلی مبتنی بر ریسک و دخالت حسابرسی داخلی در مدیریت ریسک بنگاه (مطالعه موردی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران)". فصل‌نامه رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری. 3(55). 289-315.
  2. رجبی، علی‌اکبر‎؛ تقی‌پوریان، یوسف‎؛ فلاح، رضا (1400). "تاثیر عوامل کلیدی موفقیت بر عملکرد نظام حسابرسی داخلی". تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران . 13(51). 127-142.
  3. جامعی، رضا‎؛ جعفری، صدیق (1399). "تأثیر ویژگی‌های کمیته حسابرسی بر اجرای توصیه‌های حسابرسی داخلی در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران". مطالعات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران . 9(33). 74-57.
  4. جعفری منصورآباد، آیت‌‎اله؛ عوض زاده فتح، فریبرز؛ مرادی، مهرداد (1401). "بررسی نقش حسابرسی مبتنی بر ریسک در سیاست‌های نظام مالیات بر ارزش افزوده". جامعه شناسی سیاسی ایران. 5(12). 1482-1495.
  5. شهرابی، شاهرخ؛ درخشان، مژده (1396). "ارزیابی موثر ریسک فناوری اطلاعات و برنامه‌ریزی حسابرسی داخلی". دوماهنامه حسابرسان داخلی. 3(3). 27-38.
  6. محمودان، حامد؛ بیگلر، کیومرث (1398). "بررسی نقش حسابرسی داخلی بر کنترل ریسک". فصل‌نامه چشم انداز حسابداری و مدیریت. 2(18). 66-80.
  7. Abidin, N. H. Z. (2017). “Factors influencing the implementation of risk-based auditing”. Asian Review of Accounting.
  8. Alemayehu, W., & vom Brocke, J. (2010). “Sustainability performance measurement–the case of Ethiopian airlines”. International Conference on Business Process Management, 467–478.
  9. Allegrini, M., & D’Onza, G. (2003). “Internal auditing and risk assessment in large Italian companies: An empirical survey”. International Journal of Auditing, 7(3), 191–208. https://doi.org/10.1046/j.1099-1123.2003.00070.x
  10. Anugraheni, E. P., Setiawati, E., & Trisnawati, R. (2022). “Analysis of Risk-based Internal Audit Planning Implementation and Its Impact on Audit Quality” Inspectorate of Surakarta, Indonesia.
  11. Begma, V. M., Lutsik, J. O., Skurinevska, L. V., Tkach, I. M., Trehubenko, S. S., & Ulianov, K. Y. (2019). “Events identification and risks evaluation in the process of planning of risk-oriented internal audit”. Revista ESPACIOS, 40(38).
  12. Castanheira, N., Lima Rodrigues, L., & Craig, R. (2010). “Factors associated with the adoption of risk-based internal auditing”. Managerial Auditing Journal, 25(1), 79–98. https://doi.org/10.1108/02686901011007315
  13. Coetzee, P., & Lubbe, D. (2014). “Improving the efficiency and effectiveness of risk‐based internal audit engagements”. International Journal of Auditing, 18(2), 115-125.
  14. Erlina, E., Nasution, A. A., Yahy, I., & Atmanegara, A. W. (2020). “The role of risk based internal audit in improving audit quality”. Erlina, Abdillah Arif Nasution, Idhar Yahya and Agung Wahyudhi Atmanegara, The Role of Risk Based Internal Audit in Improving Audit Quality, International Journal of Management, 11(12).
  15. Erlina, Putri, D. R., Sopanah, A., & Young, I. (2018). “A Model of Successful Risk Based on Internal Audit Implementation in Regencies” . Cities In North Sumatra, (October).
  16. Erlina, Putri, D.R, Sopanah, A (2018b). “Model of Successful Risk Based Internal Audit Implementation in Regencies”/Cities in North Sumatera. International Journal of Civil Engineering and Technology.615-627. http://www.iaeme.com/IJCIET/issues.asp?JType=IJCIET&VType=9&IType=9
  17. Esi, L. S. (2012). “Determinants Of Adoption Of Risk Based Audit In Public Sector In Kenya”. Department Of Business Administration, School Of Business, University of Nairobi.
  18. Eulerich, M., Georgi, C., & Schmidt, A. (2020). “Continuous auditing and risk-based audit planning”. Available at SSRN
  19. Goman, M., & Koch, S. (2019, June). “Multiplicative criteria aggregation technique for risk-based audit planning”. In 2019 14th Iberian Conference on Information Systems and Technologies (CISTI) (pp. 1-6). IEEE.
  20. Gramling, A. A., Maletta, M. J., Schneider, A., & Church, B. K. (2004). “The role of the internal audit function in corporate governance: A synthesis of the extant internal auditing literature and directions for future research”. Journal of Accounting literature, 23, 194.
  21. Heldifanny, R. A., & Tobing, R. P. (2019, October). “Evaluation of Risk-Based Internal Audit Plan Implementation in The Era of Technology Disruption: Case Study at University X”. In 3rd Asia-Pacific Research in Social Sciences and Humanities Universitas Indonesia Conference (APRISH 2018) (pp. 316-322). Atlantis Press.
  22. Jafari Mansoorabad, A & Avazzadeh fath, F & Moradi, M.(2023). “Examining the role of auditing based on the policies of the the VAT system.” Journal iranian political sociology. 5(12). 1482–1495. (in Persian(.
  23. Jamei, R & Jafari, S.(2020. “The impact of audit committee characteristics on the implementation of internal audit recommendations in companies listed on the Tehran Stock Exchange”. Accounting and Auditing Studies. 9(33). 57–74. (in Persian(.
  24. Kasiva, M. V. (2012). “The impact of risk based audit on financial performance in commercial banks in Kenya”. Unpublished Thesis, University of Nairobi.
  25. Khanna, V. K. (2011). “A survey-based assessment of progress in the implementation of risk-based internal audit in Indian banks”. IUP Journal of Accounting Research & Audit Practices, 10(4), 53.
  26. Koutoupis, A. G., & Tsamis, A. (2009). “Risk based internal auditing within Greek banks: a case study approach”. Journal of Management & Governance, 13, 101-130.
  27. Lois, P., Drogalas, G., Nerantzidis, M., Georgiou, I., & Gkampeta, E. (2021). “Risk-based internal audit: factors related to its implementation”. Corporate Governance: The International Journal of Business in Society.
  28. Mahmoodan, H & Biglar, K .(2020). “Examining the role of internal audit on risk Control”. Journal of Accounting and Management Vision. 2(18). 66–80. (in Persian(.
  29. Menekse, A., & Camgoz-Akdag, H. (2022). “Internal audit planning using spherical fuzzy ELECTRE”. Applied Soft Computing, 114, 108155.
  30. Miltz, D., Calomme, G. J., & Willekens, M. (1991). “A risk-based allocation of internal audit time: A case study. Auditing”: A Journal of Practice & Theory, 10(2), 49–61.
  31. Ng, J., Juwenni, J., & Chandrawati, M. (2022). “Risk Based Internal Auditing and Implementation on Organization”. International Journal of Social Science, Education, Communication and Economics (SINOMICS JOURNAL), 1(5), 653-660.
  32. Nugraha, N., Yazid, H., & Bastian, E. (2022). “The Effect of Risk-Based internal Audit planning and Competemce on audit qulity with the internal auditor Paraddigm as a moderating variable”. Jurnal Ekonomi, 11(01), 678-688.
  33. Nyerere, J. K. (2022). “Risk-Based Internal Audit, Corporate Governance and Financial Performance of Deposit taking Cooperative Societies in Nairobi Metropolis, Kenya”. Doctoral dissertation, University of Embu.
  34. Omidvari, R.(2021). “Investigating risk-based internal auditing and the involvement of internal auditing in firm risk management “. Journal of New Research Approaches in Management and Accounting . 3(55). 289–315. (in persian).
  35. Paterson, J. C. (2015). “The audit plan: Taking a value approach”. In Lean Auditing (pp. 77–93). John Wiley & Sons Ltd.
  36. Pickett, K. H. S. (2006). “Audit planning: A risk-based approach (1 ed.). Hoboken”, New Jersey: John Wiley & Sons Inc.
  37. Pickett, K. S. (2013). “Audit planning: a risk-based approach (Vol. 6). John Wiley & Sons.
  38. Purwanto, Priyarsono, D. S., & Hartoyo, S. (2017). “The implementation of risk management in the internal audit planning in the ministry of energy and mineral resources”. International Journal of Science and Research (IJSR), 6(4), 1587–1590
  39. Shahrabi, S. & Derakhshan, M .(2017). “Effective IT risk assessment and internal audit planning” Bimonthly internal auditors 3(3). 27–38. (in Persian(.
  40. Raj, T., & Attri, R. (2010). “Quantifying obstacles to implementing Total Quality Management (TQM)”. European Journal of Industrial Engineering, 4(3), 308–335. https://doi.org/10.1504/EJIE.2010.033333.
  41. Rajabi, A & Poor Ali, M & Taghi pooriyan, Y & Falah, R. (2022) “The Effect of Critical Success Factors on the Performance of Internal Audit”. Accounting and Auditing Research. 13(51). 127–142. (in Persian(
  42. Ravi, V., Shankar, R., & Tiwari, M. K. (2005). “Productivity improvement of a computer hardware supply chain”. International Journal of Productivity and Performance Management, 54(4), 239–255. https://doi.org/10.1108/17410400510593802
  43. Singh, R. K., Garg, S. K., & Deshmukh, S. G. (2010). “Interpretive structural modelling of factors for improving competitiveness of SMEs”. International Journal of Productivity and Quality Management, 2(4), 423. https://doi.org/10.1504/IJPQM.2007.013336
  44. Sudarmono, S., & Tobing, A. N. L. (2022). “Designing Risk-Based Internal Audit Plan in the Internal Auditor Division (A Case Study in PT. XY)”. Budapest International Research and Critics Institute (BIRCI-Journal): Humanities and Social Sciences, 5(1), 1528-1542.
  45. Sueyoshi, T., Shang, J., & Chiang, W.-C. (2009). “A decision support framework for internal audit prioritization in a rental car company: A combined use between DEA and AHP”. European Journal of Operational Research, 199(1), 219–231
  46. The Institute of Internal Auditors. (2017). “International Standards for the Professional Practice of Internal Auditing (Standards). Lake Mary, FL”. The Institute of InternalAuditors.
  47. The Institute of Internal Auditors. (2020). Practice Guide: Developing a Risk-based InternalAudit Plan. Lake Mary, FL: The Institute of Internal Auditors.
  48. Wang, X., Ferreira, F. A., & Yan, P. (2023). “A multi-objective optimization approach for integrated risk-based internal audit planning”. Annals of Operations Research, 1-29.
  49. Wang, X., Zhao, T., & Chang, C. T. (2021). “An integrated FAHP-MCGP approach to project selection and resource allocation in risk-based internal audit planning: A case study”. Computers & Industrial Engineering, 152, 107012.
مطالعات حسابداری و حسابرسی
دوره 13، شماره 50
تابستان 1403
صفحه 51-68