مطالعات حسابداری و حسابرسی

مطالعات حسابداری و حسابرسی

بررسی رابطه بین افشای مسئولیت اجتماعی و کارایی بازار سهام در سطح نیمه‌قوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
شهناز مشایخ 1
طوبی حقیقت 2
هانیه حکمت 3
1 دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی دانشگاه، الزهراء (س) تهران، ایران
2 دانشجوی دکترای حسابداری، گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهراء (س)، تهران، ایران
3 استادیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهراء (س)، تهران، ایران
10.22034/iaas.2024.197480
چکیده
در سال‌های اخیر، مسئولیت اجتماعی شرکت با مطرح شدن مباحثی چون محیط‌زیست، حقوق بشر و مبارزه با فساد دامنه گسترده‌تری نسبت به گذشته پیدا کرده است. شرکت‌ها با افشای اطلاعات فراتر از اطلاعات مالی می‌توانند بخشی از پاسخ‌گویی خود را در برابر جامعه ایفا کرده و زمینه تصمیم‌گیری بهتر را برای ذی‌نفعان فراهم نمایند. لازمه کارایی بازار وجود جریان شفاف و عمومی از اطلاعات است و میزان توفیق یک بازار کارا در گروی موفقیت آن در تعیین قیمت اوراق‌بهادار به‌گونه‌ای است که قیمت‌ها به‌طور پیوسته منعکس کننده اطلاعات جدید باشد. بر این اساس، هدف این پژوهش بررسی رابطه بین افشای مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها و کارایی بازار سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق‌بهادار تهران می‌باشد. بدین‌منظور، تعداد 450 سال-شرکت طی سال‌های 1395-1399 به‌روش نمونه‌گیری حذف سیستماتیک انتخاب شده‌است. برای اندازه‌گیری سطح افشای مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها، از گزارش هیئت مدیره و صورت‌های مالی سالانه شرکت‌ها و برای سنجش رتبه مسئولیت اجتماعی از روش تحلیل محتوای آن گزارش‌ها و رابطه شاخص رتبه استفاده شده‌است. کارایی بازار سرمایه نیز از طریق مدل سود باقیمانده اولسون که بیانگر کارایی بازار در سطح نیمه قوی است، محاسبه می‌شود. آزمون فرضیه‌ها، به‌روش داده‌های ترکیبی و نرم‌افزار 10 Eviews انجام شده‌است. نتایج آزمون‌ها نشان‌می‌دهد که همه اطلاعات در قیمت سهام منعکس نمی‌شود که شاید بتوان دلیل این امر را در ناکارآمدی بازار سرمایه ایران جست و جو کرد. لذا، افشای مسئولیت اجتماعی به‌طور قابل‌توجهی بر کارایی بازار سهام تأثیر معناداری ندارد و فرضیه کارایی بازار سهام در ایران را نمی‌توان تایید کرد.
کلیدواژه‌ها
افشای مسئولیت اجتماعی
کارایی بازار سهام در سطح نیمه‌قوی
مدل سود باقیمانده اولسون
  1. احمدپور، احمد؛، فرمانبردار، مریم (1396). "بررسی رابطه بین مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها، بی‌طرفانه بودن پیش بینی سود هر سهم و کارایی بازار". مطالعات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، سال ششم زمستان 1396 شماره 24.
  2. به رشد، عبدالحسین، صمدی لنگرانی، محمود، تقی‌پوریان، یوسف (1400). "خط‌مشی‌های مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکت‌ها و عدم تقارن اطلاعاتی". فصلنامه خط‌مشی‌گذاری عمومی در مدیریت، سال 12، شماره 44، زمستان 1400، صفحه 35-45.
  3. تالار بورس (1400). "فرضیه بازار کارا و علل ناکارایی بورس".
  4. حکمت، هانیه، رحمانی، علی، ملا نظری، مهناز، موسوی، میرحسین، قالیباف‌اصل، حسن (1399). "اطلاعات حسابداری و کارایی بازار سهام در سطح نیمه‌قوی". پژوهش‌های تجربی حسابداری، سال نهم، شماره 36، تابستان 1399، صفحه 23-49.
  5. حیدری هرات مه، مصطفی (1400). "بررسی اثرات مثبت و منفی اطلاعات نسبتاً منفی بر افشای مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها". پژوهش‌های جامعه‌شناختی، سال 15، شماره 1، رتبه B، بهار 1400، صفحات 163-182.
  6. رضایی، فرزین، گلزاریان‌فر، رضایی (1399). "تأثیر توسعه بازار بر ایفای مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها". تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، تابستان 1399، شماره 46.
  7. رضایی‌پیته‌نوعی، یاسر، غلامرضاپور، محمد، امیرنیا، نرجس، کاظمی، سید پوریا (1399). "راهبرد تجاری و افشای مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکت". مجله دانش حسابداری، انجمن حسابداری ایران، دانشگاه شهید باهنر کرمان، دوره 12، شماره 2، پیاپی 45، صص 67-86.
  8. شهسواری، معصومه، سلمانی، رسول ( 1397). "بررسی پیامدهای اقتصادی مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکت‌ها (با تأکید بر کارایی سرمایه‌گذاری) "، دانش سرمایه‌گذاری، سال هفتم / شماره بیست‌وهفتم / پاییز 1397.
  9. فرجی، امید، جنتی‌دریاکناری، فاطمه، منصوری، کفسان، یونسی‌مطیع، فاطمه. (1399). "مسئولیت‌پذیری اجتماعی و ارزش شرکت: نقش تعدیل‌گر مدیریت سود". مدیریت سرمایه اجتماعی، دوره 7، شماره 1، بهار 1399، صفحه 25-58.
  10. کامیابی، یحیی، شهسواری، معصومه، سلمانی، رسول (1395). "تأثیر مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها بر عدم تقارن اطلاعاتی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق‌بهادار تهران". نشریه تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، شماره 30.
  11. کرباسی‌یزدی، حسین، نوری‌فرد، یداله، محمد شریفی، طاهر (1394). "اثر سطح افشای اختیاری شرکت‌ها بر کارایی تخصیص بازار سرمایه". پژوهش‌های تجربی حسابداری، سال 4، شماره 16، تابستان 1394، صفحات 125-143.
  12. کردستانی، غلامرضا، قادرزاده، سید کریم، حقیقت، حمید (1397). "تأثیر افشای مسئولیت اجتماعی بر معیارهای حسابداری، اقتصادی و بازار ارزیابی عملکرد شرکت‌ها". مجله پیشرفت‌های حسابداری دانشگاه شیراز دوره دهم، شماره اول، بهار و تابستان 1397، پیاپی 3 /74، صفحه‌های 181-210 (مجله علوم اجتماعی و انسان پیشین)
  13. گل‌ارضی، غلامحسین، یعقوبی، محمود (1397). "مقایسه دقت مدل اولسون و مدل پیوتروسکی در تبیین قیمت سهام پذیرفته شده در بازار اوراق‌بهادار تهران". نشریه مدلسازی اقتصادسنجی، تابستان 1397، شماره 10، صفحه 147-163.
  14. گنجی، حمیدرضا، جهان‌دوست مرغوب، مهران، نصیری‌فر، هاشم، ویسی‌حصار، ثریا (1400). "اثر روابط سیاسی با دولت بر رابطه بین مسئولیت اجتماعی و محافظه‌کاری حسابداری". حسابداری و منافع اجتماعی، دوره 11، شماره 4، زمستان 1400، صفحه 91-122.
  15. لک، لیلا، صالحی، اله کرم، بصیرت، مهدی (1398). "بررسی کارایی بازار سرمایه در تحلیل اطلاعات اجزای نقدی سود حسابداری". دانش حسابداری مالی، دوره 6، شماره (1)، پیاپی 20، بهار 1398، صفحات 239-265.
  16. ولی‌نیا، سید نیما، رنجبر، محمد حسین، خدادادی، داوود، سالاری، حجت‌اله (1401). "اثر ضعف کنترل‌های داخلی بر تغییرات بازده سهام، مدیریت سود واقعی و ریسک شرکت‌ها". فصلنامه علمی پژوهشی دانش سرمایه‌گذاری، دوره 11، شماره 3(پیاپی 42)، بهار 1401، صفحه 563-578.
  17. Benlemlih, M,. Bitar, M, (2018), "Corporate Social Responsibility and Investment Efficiency." Journal of Business Ethic. 148,647-671.
  18. Y, Heyden, K.J, Bjorn, R. (2022). "Corporate social responsibility and market efficiency: Evidence from ESG and misvaluation measures". Journal of Banking and Finance.
  19. Cao Thi M. T, Nguyen V.K, Nguyen T. C, Nguyen T. L (2021). "Corporate Social Responsibility Disclosure and Financial Performance: The Mediating Role of Financial Statement Comparability". sustainability. 2021, 13, 10077. https:// doi.org/10.3390/su131810077.
  20. Liu, X., Zhang, Ch, (2017), “Corporate Governance, Social Responsibility Information Disclosure, and Enterprise Value in China”, Journal of Clenear production, 142 (Part 2), PP. 1075-1084.
  21. Safi, A., Chen, Y., Ghayyum, A,. Wahab, S,. Amin, M, (2022). "How does corporate social and environmental responsibility contribute to investment efficiency and performance? Evidence from the financial sector of China". Cogent Economics & Finance. https://doi.org/10.1080/1331677X.2022.2142816
  22. Mynhardt, H., Makarenko, I, (2017). "Market efficiency of traditional stock market indices and social responsible indices: the role of sustainability reporting". Investment Management and FinancialInnovations, http://dx.doi.org/10.21511/imfi.14(2).2017.09 businessperspectives.org.
مطالعات حسابداری و حسابرسی
دوره 13، شماره 49
بهار 1403
صفحه 5-22