1
گروه حسابداری و مالی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد صوفیان، صوفیان، ایران
2
دانشجوی دکتری تخصصی گروه حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
3
دانشیار گروه حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
10.22034/iaas.2026.552586.1743
چکیده
هدف پژوهش حاضر، واکاوی ابعاد، مؤلفهها و شاخصهای مؤثر بر تعارض منافع در حسابداری از دیدگاه خبرگان حرفه و تهیهکنندگان و استفادهکنندگان گزارشهای مالی است. روش پژوهش از نوع آمیخته (ترکیبی از روش تحلیل مضمون و معادلات ساختاری) میباشد که بهمنظور تعیین میزان تأثیر هریک از شاخصهای احصا شده، از مدلسازی معادلات ساختاری استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش شامل: اساتید خبره و مجرب دانشگاه، مدیران اجرایی و مالی شرکتهای عضو بورس اوراق بهادار تهران، حسابرسان مالیاتی، کارشناسان رسـمی دادگسـتری در رشته حسابداری و حسابرسی، سهامداران و سرمایهگذاران، تحلیلگـران مـالی، مـدیران ارشـد اعتباردهنـدگان، اعضای شورای جامعه حسابداران رسمی، مدیران ارشد سازمان حسابرسـی و شـرکای مؤسسههای حسابرسی میباشد. روش نمونهگیری پژوهش از نوع ترکیبی هدفمند با 21 مصاحبه نیمهساختاریافته است که در مقطع زمانی سال 1403 صورت پذیرفته است. یافتههای پژوهش منتج به شناسایی هفت بُعد اصلی شامل: 1) عامل ساختاری و مدیریتی: مؤلفه تضاد منافع (8 شاخص)؛ مؤلفه محدودیت (3 شاخص) و مؤلفه محیط (10 شاخص)؛ 2) عامل اخلاقی و حرفهای حسابداران شامل: مؤلفه عملکرد (7 شاخص)؛ ویژگی استقلال و عدم وابستگی (5 شاخص) و ویژگی اخلاق حرفهای (3 شاخص)؛ 3) عامل قانونی و نظارتی شامل: خلأ قانونی و نظارتی (2 شاخص)؛ 4) عامل ادراکی و دانشی شامل: دانش فنی (2 شاخص)؛ 5) عامل فرهنگی، محیطی و اجتماعی شامل: عوامل عمومی و تخصصی هرکدام (3 شاخص) تشریکمساعی (5 شاخص)؛ 6) عامل اصلاحی و ساختاری شامل: اجباری (4 شاخص) و اختیاری و مسئولیت هرکدام (1 شاخص) و در نهایت 7) پیامدهای اقتصادی فرهنگی و اجتماعی با 12 شاخص گردید.