مطالعات حسابداری و حسابرسی

مطالعات حسابداری و حسابرسی

مدل علی تصمیم‌گیری مدیران با زمینه مالی : بررسی اثرات مستقیم و غیرمستقیم بر افزایش دارایی‌های مالی شرکت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه حسابداری، دانشکده حسابداری و مدیریت، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران
2 کارشناس ارشد، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 استادیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران
10.22034/iaas.2026.251765
چکیده
این پژوهش به بررسی تأثیر پیشینه مالی مدیرعامل بر گرایش شرکت به مالی‌سازی با تأکید بر نقش میانجی اعتماد به نفس بیش‌ازحد و محدودیت تأمین مالی می‌پردازد. جامعه آماری شامل شرکت‌های غیرمالی پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۲ است که پس از غربالگری، 1475 مشاهده سال-شرکت به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. روش پژوهش کاربردی و از نوع رگرسیون داده‌های پانل است. نتایج نشان می‌دهد پیشینه مالی مدیرعامل به‌طور مستقیم موجب افزایش سطح مالی‌سازی شرکت‌ها می‌شود. با این حال، اعتماد به نفس بیش‌ازحد نیز نقش میانجی معناداری در رابطه بین پیشینه مالی مدیرعامل و مالی‌سازی ایفا نمی‌کند. این یافته نشان می‌دهد که در بستر نهادی و ساختاری شرکت‌های مورد بررسی، تصمیمات مربوط به مالی‌سازی بیش از آنکه متأثر از سوگیری‌های رفتاری مدیران باشد، تحت تأثیر قیود اقتصادی و ساختاری قرار دارد. در مقابل، شواهد حاکی از آن است که محدودیت تأمین مالی به‌عنوان یک قید اقتصادی، نقش تعیین‌کننده‌ای در تعدیل مسیر اثرگذاری پیشینه مالی مدیرعامل ایفا می‌کند. همچنین در شرکت‌های بزرگ با جریان‌های نقدی عملیاتی پایین، رابطه میان پیشینه مالی مدیرعامل و مالی‌سازی معکوس شده و ماهیتی منفی به خود می‌گیرد. این پژوهش با به چالش کشیدن دیدگاه غالب مبنی بر نقش یکنواخت و تقویت‌کننده تجربه مالی مدیران در مالی‌سازی، نشان می‌دهد که اثر ویژگی‌های مدیریتی ماهیتی اقتضایی، غیرخطی و وابسته به شرایط نقدینگی شرکت دارد. همچنین این نتایج بر ضرورت هم‌راستاسازی انتخاب مدیران ارشد با وضعیت مالی و محدودیت‌های نقدینگی شرکت تأکید داشته و بیان می‌کند که اتکای صرف بر سوابق مالی مدیرعامل، بدون توجه به قیود ساختاری، می‌تواند به تصمیمات سرمایه‌گذاری نامناسب منجر شود. این یافته‌ها می‌تواند برای هیئت‌مدیره‌ها، سیاست‌گذاران حاکمیت شرکتی و نهادهای ناظر بازار سرمایه در طراحی سازوکارهای کنترل و ارزیابی مدیران مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

1.       پیرایش‌راد، متین، حاجیها، زهره، صفا، مژگان، غلامی جمکرانی، رضا. (1402). «تأثیر مسئولیت اجتماعی بر رابطه سواد مالی و نگرش نسبت به پول با رفاه مالی». مطالعات حسابداری و حسابرسی، 12(48)، 83100.
2.       رشیدی‌باغی، علی. (1397). «نقش عدم اطمینان محیطی، محدودیت مالی و محافظه‌کاری حسابداری در محدود کردن پیامدهای عملکردی ناشی از اعتمادبه‌نفس بیش‌ازحد مدیران». بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، 25(3)، 347366.
3.       صفی‌پور افشار، مجتبی، رئیسی، لیلا. (1401). «بیش‌اطمینانی مدیریت، تأمین مالی داخلی و بهره‌وری سرمایه‌گذاری». مجله دانش حسابداری، 13(1)، 185201.
4.       عبدی، مصطفی، کاظمی علوم، مهدی. (1404). «بررسی تأثیر دانش مالی مدیرعامل بر خوانایی گزارشگری مالی». مطالعات حسابداری و حسابرسی، 15(57)، مقاله e232573.
5.       عرب حسینی، سیده زهرا، غلامرضاپور، محمدجواد. (1400). «بررسی رابطه بین قدرت مدیرعامل و اهرم مالی شرکت». راهبرد مدیریت مالی، 9(3)، 123140.
6.       کاویان، مهدی، آقاجانی، محمدحسین. (1403). «بررسی تأثیر تخصص مالی مدیرعامل بر عملکرد مالی و کارایی سرمایه‌گذاری». چشم‌انداز حسابداری و مدیریت، 7(93)، 311328.
7.       یعقوبی اول‌ریابی، مهدی، حسین‌زاده، علیرضا، رضایی فخرآباد، حمیده. (1402). «مروری بر نرمال‌سازی داده‌ها به کمک تبدیلات باکسکاکس». دومین کنفرانس بین‌المللی دانشجویان علوم پایه ایران.
8.       Abdi, M., Kazemi Olum, M. (2025). “Investigating the Effect of CEO Financial Knowledge on Financial Reporting Readability.” Accounting and Auditing Studies, 15(57), Article e232573. (In Persian)
9.       Arab Hosseini, Z. Z., Gholamrezapour, M. J. (2021). “The Relationship Between CEO Power and Financial Leverage.” Financial Management Strategy, 9(3), 123–140. (In Persian)
10.    Bo, H., Driver, C., Lin, H. C. M. (2014). “Corporate Investment During the Financial Crisis: Evidence from China.” International Review of Financial Analysis, 35, 1–12.
11.    Batool, A., Awan, T., Chughtai, S. (2021). “Impact of CEO Overconfidence on Corporate Financing Decision with Mediating Role of Risk Perception.” Business Review, 16(2), 77–95.
12.    Custódio, C., Metzger, D. (2014). “Financial Expert CEOs: CEO’s Work Experience and Firm’s Financial Policies.” Journal of Financial Economics, 114(1), 125–154.
13.    Gong, C. M., Gong, P., Jiang, M. (2023). “Corporate Financialization and Investment Efficiency: Evidence from China.” Pacific-Basin Finance Journal, 79, Article 102045.
14.    Gu, Y., Zhang, W., Sha, L., Wang, L. (2024). “Corporate Financialization and Green Innovation: Moderating Role of CEO’s Individual Characteristics.” Chinese Management Studies, 18(4), 1130–1148.
15.    Hambrick, D. C., Mason, P. A. (1984). “Upper Echelons: The Organization as a Reflection of Its Top Managers.” Academy of Management Review, 9(2), 193–206.
16.    Hao, Y., Li, J., Cui, X., Ni, J. (2023). “CEO Experience, Managerial Overconfidence and Investment Efficiency: Evidence from a Natural Experiment in China.” Pacific-Basin Finance Journal, 80, Article 102083.
17.    Kang, D., Xu, J., Tong, Q., Li, J. (2025). “CEO Financial Background and Corporate Financialization.” Finance Research Letters, 71, Article 106382.
18.    Kaveian, M., Aghajani, M. H. (2024). “The Impact of CEO’s Financial Expertise on Financial Performance and Investment Efficiency.” Accounting and Management Perspective, 7(93), 311–328. (In Persian)
19.    Klinge, T. J., Fernandez, R., Aalbers, M. B. (2021). “Whither Corporate Financialization? A Literature Review.” Geography Compass, 15(9), Article e12588.
20.    Li, K., Xia, B., Chen, Y., Ding, N., Wang, J. (2021). “Environmental Uncertainty, Financing Constraints and Corporate Investment: Evidence from China.” Pacific-Basin Finance Journal, 70, Article 101665.
21.    Longjie, X., Anfeng, Z. (2017). “The Impact of Managers’ Overconfidence on Corporate Investment.” International Journal of Social Science and Humanity, 7(2), 109–114.
22.    Mashayekh, S., Morshedi, F. (2020). “Managerial Overconfidence, Internal Financing and Investment.” Iranian Journal of Finance, 4(4), 102–125. (In Persian)
23.    Qi, B., Fang, P. (2023). “Dynamic Changes in Corporate Financialization During CEO Tenure.” Finance Research Letters, 58, Article 104456.
24.    Rabinovich, J., Reddy, N. (2025). “Corporate Financialization: A Conceptual Clarification and Critical Review of the Literature.” Review of Political Economy, 1–26.
25.    Rad, M., Hajihā, Z., Safa, M., Gholami Jamkarani, R. (2023). “The Effect of Social Responsibility on the Relationship Between Financial Literacy and Attitude Toward Money with Financial Well-Being.” Accounting and Auditing Studies, 12(48), 83–100. (In Persian)
26.    Rashidi Baghi, A. (2018). “Environmental Uncertainty, Financial Constraints, and Accounting Conservatism in Moderating Performance Outcomes of Managerial Overconfidence.” Review of Accounting and Auditing, 25(3), 347–366. (In Persian)
27.    Safipour Afshar, M., Raeisi, L. (2022). “Managerial Overconfidence, Internal Financing and Investment Efficiency.” Danesh-e Hesabdari (Accounting Knowledge)، 13(1)، 185–201. (In Persian)
28.    Stockhammer, E. (2004). “Financialisation and the Slowdown of Accumulation.” Cambridge Journal of Economics, 28(5), 719–741.
29.    Sui, X., Chen, G. (2025). “Does CEO Decision Horizon Matter in Corporate Financialization? Evidence from China.” Applied Economics, 1–16.
30.    Tao, L., Chen, L., Li, K. (2021). “Corporate Financialization, Financing Constraints, and Environmental Investment.” Sustainability, 13(24), Article 14040.
31.    Tejaningrum, A. P., Rizkianto, E. (2020). “Managerial Overconfidence and Corporate Investment.” Proceedings of the 35th IBIMA Conference، Seville, Spain.
32.    Wang, L., Li, R., Zhao, R. (2025). “The Impact of CEO Narcissism on Corporate Financialization.” International Journal of Financial Studies, 13(1), Article 39.
33.    Yaghoubi Olriabi, M., Hosseinzadeh, A., Rezaei Fakhrabad, H. (2023). “A Review on Data Normalization Using Box-Cox Transformations.” The 2nd International Conference of Iranian Students in Basic Sciences. (In Persian)
34.    Zhang, L. (2024). “Executive Financial Background, Financing Constraints, and Corporate Financialization.” Academic Journal of Business & Management, 6(5), 288–294.
35.    Zhang, Y. L., Yang, Z. W. (2018). “Research on the Relationship Between CEO’s Overconfidence and Corporate Investment Financing Behavior.” Journal of Modeling and Optimization, 10(1), 8–14.