این پژوهش با هدف بررسی نقش سودهای غیرواقعی بانک‌ها در پویایی متغیرهایی همچون نقدینگی و سودآوری، و تبیین آثار آن بر سازوکار خلق پول در نظام بانکی ایران انجام شده است. نمونه آماری تحقیق شامل 21 بانک فعال در نظام بانکی ایران در دوره زمانی سال‌های 1390 تا 1402 است. در این پژوهش، ابتدا با استفاده از مدل پانل خودرگرسیون برداری در قالب دو سناریوی تحلیلی (داده‌های رسمی و تعدیل‌شده بر اساس نظر خبرگان)، روابط پویای بین سود موهومی (PP)، سودآوری (ROA) و نقدینگی (LIQ) بررسی شده است. در سناریوی اول، نتایج نشان داد که وقفه‌های اول و دوم متغیر سود موهومی بر سطح فعلی آن تأثیر مثبت و معنادار دارند (0.472 و 0.201). همچنین، نقدینگی در معادله PP ضریب منفی و معناداری دارد (−0.145)، که نشان می‌دهد افزایش نقدینگی واقعی می‌تواند سود موهومی را کاهش دهد. در سناریوی دوم (اصلاح‌شده با نظر خبرگان)، سهم تسهیلات غیرجاری پنهان شده در وام‌های جاری به‌طور میانگین 13.6 درصد برآورد شد. با اعمال این اصلاح، ضرایب وقفه‌های PP کاهش یافتند و اثر LIQ منفی‌تر شد (−0.192)؛ که نشان‌دهنده کاهش پویایی سود موهومی و تقویت نقش نقدینگی در مهار آن است. پژوهش حاضر نشان داد که سودهای غیرواقعی نه‌تنها پایداری نقدینگی بانک‌ها را تضعیف می‌کنند، بلکه در بلندمدت به افت سودآوری واقعی نیز منجر می‌شوند. اگر گزارش‌های مالی بانک‌ها از تحریف و حساب‌آرایی مبرا بود، بخش قابل‌توجهی از نقدینگی ناسالم خلق نمی‌شد. لذا شفافیت مالی، اصلاح ساختار گزارشگری و اعمال نظارت‌های هوشمندانه بر عملکرد بانکی، پیش‌نیاز تحقق ثبات پولی در اقتصاد ایران است.