Accounting and Auditing Studies

Accounting and Auditing Studies

Investigating the Effectiveness of Regression and Deep Learning Approaches to Detect Fraud in Financial Statements, Focusing on the Justification Dimension

Document Type : Original Article

Authors
Aboutaleb Karimifar
Roya Darabi
Mohsen Hamidian
Department of Accounting, ST.C, Islamic Azad University, Tehran, Iran
10.22034/iaas.2025.241390
Abstract
Objective: In today's business world, many companies are not safe from financial abuse. Financial fraud can cause financial losses and reduce the reputation of companies and reduce customer trust. This global trend has forced everyone to look for ways to prevent fraud. To this end, the aim of the present study is to identify the factors affecting internal audit performance using new deep learning techniques to rank the factors for detecting financial statement fraud.
Method: The spatial scope of this study includes companies traded on the Tehran Stock Exchange and its temporal scope includes the years 1391 to 1400 (solar calendar). Library methods were used to collect the data required for this study. In the section examining the factors affecting internal audit performance, the regression analysis method was used. Then, in the next section, deep learning methods and artificial neural networks were used for the study.
Findings: According to the results obtained from the research, the size of the internal audit unit has a coefficient of -0.014 and a significance level of less than 5%, so it can be said that there is a negative and significant relationship between the size of the internal audit unit and the justification dimension of financial statement fraud detection. Also, according to the results obtained from the research, the professionalism of the internal auditor has a coefficient of -0.008 and a significance level greater than 5%, so it can be said that there is no significant relationship between the professionalism of the internal auditor and the dimension of justifying the discovery of fraud in financial statements. According to the results obtained from the research, the experience of the internal auditor has a coefficient of -0.079 and a significance level of less than 5%, so it can be said that there is a negative and significant relationship between the experience of the internal auditor and the dimension of justifying the discovery of fraud in financial statements. According to the results obtained from the research, the experience of the internal auditor has a coefficient of 0.002 and a significance level greater than 5%, so it can be said that there is no significant relationship between the experience of the internal auditor and the dimension of justifying the discovery of fraud in financial statements. Finally, it was found that compared to the regression results, deep learning models and artificial neural network performed better for the justification parameter in the coefficient of determination index and mean square error. Also, the findings showed that the performance of deep learning models was better than the artificial neural network.
Conclusion: The application of deep learning techniques presents an efficient and valuable approach for identifying the factors influencing internal audit performance and ranking the key drivers of financial statement fraud detection. This study specifically addresses a gap in the literature by focusing on the "justification" component of the fraud triangle—an area that has received limited attention in prior research. Leveraging deep learning models enables the identification of complex patterns and nonlinear relationships, thereby improving the accuracy of fraud detection in financial reporting.
Keywords
Justification
Fraud Detection
Deep Learning
Artificial Neural Network
1.       امیرمعزی، حسین؛ پورآقاجان، عباسعلی و جعفری، علی. (1403). "کشف تقلب صورتهای مالی: قیاس توانایی مدل‏های مبتنی بر متغیرهای حسابداری". دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 13(52)، 173-188.
2.       برزگری خانقاه، جمال و جمالی، زهرا. (1395). "پیش‌بینی بازده سهام با استفاده از نسبت‌های مالی؛ کنکاشی در پژوهش‌های اخیر". حسابداری و منافع اجتماعی، 6(2)، 71-92.
3.       بهارمقدم، مهدی و جوکار، حسین. (1397). "اثر تعدیل‌کنندگی کیفیت حسابرسی بر تمایلات سرمایه‎گذاران در قیمت‌گذاری سهام". مطالعات تجربی حسابداری مالی، 15(57)، 123-146.
4.       بهارمقدم، مهدی و جوکار، حسین. (1397). "سازوکار تحلیل تمایلات سرمایه‌گذاران و اطلاعات حسابداری بر قیمت بازار سهام". پژوهش‌های کاربردی در گزارشگری مالی، 7(12)، 171-202.
5.       بهرامی، آسو ، نوروش؛ ایرج ، راد؛ عباس و محمد ملقرنی، عطااله . (1400). تقلب در صورت‌های مالی و تکنیک‌های نوین مورد استفاده جهت کشف آن. مطالعات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری و حسابرسی، 10(38), 105-118.
6.       پارسایی، منا؛ فرجی، امید و موفق، سمیرا. (1400). "تاثیر ریسک و زیان بر تقاضا برای کیفیت حسابرسی". حسابداری و منافع اجتماعی، 11(4)، 25-54.
7.       حاجیان، نجمه؛ داغانی، رضا و موسیوند، رضا. (۱۳۹۶). "تاثیر ساختار مالکیت و عملکرد شرکت بر مدیریت سود شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران". نشریه تحلیل مالی، ۱(۱)، ۶۵-۸۹.
8.       حساس یگانه، یحیی و علوی طبری، سیدحسین. (1382). "رابطه بین منابع صرف شده بر روی حسابرسی داخلی و مخارج حسابرسی مستقل". مطالعات حسابداری، 1(4)، 72-96.
9.       خدامی‌پور، احمد؛ امینی، میثم و هوشمند زعفرانیه، رحمت‌الله. (1391)، "بررسی تأثیر الزامات افشای معاملات با اشخاص وابسته بر مدیریت سود". فصلنامه پژوهش حسابداری، 2(2)، 87-69.
10.    داداشی، ایمان؛ کردمنجیری، سجاد و برادران، مریم. (۱۳۹۷). "تاثیر ساختار حسابرسی داخلی بر احتمال تقلب در صورت های مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران". دانش حسابرسی، 18(70)، 159-178.
11.    رحمانی، علی و بشیری‌منش، نازنین. (1393). "مروری بر ادبیات افشای اطلاعات در ایران". حسابداری و منافع اجتماعی، 4(4)، 35-68.
12.    رحیمیان، نظام‌الدین و توکل‌نیا، اسماعیل. (1391). "نقش حسابرسی داخلی در کیفیت سیستم کنترل داخلی". حسابرس، 4(59)، 104-113.
13.    رسولی‌پرشکوه، سجاد؛ حاجی‌هاشمی ورنوسفادرانی، منصوره و شهری، مریم. (1401). "رابطه کیفیت حسابرسی، ثبات و هدف مالی با امکان تقلب در صورتهای مالی". رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، 6(84)، 1913-1895.
14.    روزبهانی، فاطمه؛ بنی‌مهد، بهمن و مرادزاده، مهدی. (1396). "رابطه میان دستکاری سود و گزارش غیرمقبول حسابرسی". دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 6(23)، 145-154.
15.    ستایش، محمدحسین و صالحی‌نیا، محسن. (1394). "تاثیر ساختار مالکیت و ساختار سرمایه بر جریان های نقدی آزاد. پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی". پژوهشنامه حسابداری مالی و حسابرسی، 7(25)، 15-32.
16.    سرهنگی، حجت و جلالی فراهانی، عباس. (1393). "بررسی تأثیر ساختار مالکیت بر پایداری سود شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران". تحقیقات حسابداری و حسابرسی، انجمن حسابداری ایران، 6(24)، 118-133.
17.    صفری‌گرایلی، مهدی؛ رضایی پیته‌نوئی، یاسر و نوروزی، محمد. (1396). "ارائه مدلی برای تبیین اثربخشی کمیته حسابرسی و محتوای ارزشی اطلاعات حسابداری". دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 6(24)، 1-11.
18.    عباسی، ابراهیم و فهیمی، محبوبه . (1399). مدل تشخیص تقلب در اظهارنامه های مالی با استفاده از ابزار نسبت های مالی. مطالعات حسابداری و حسابرسی، 9(36)، 99-122.
19.    عربی، مهدی و حسن‌پور، شیوا. (1393)،"رابطه بین ویژگیهای هیات مدیره و زمان بندی گزارشگری مالی"، دانش حسابداری مالی، 1(3)، 107-124.
20.    فرج‌زاده دهکردی، حسن و حیدری، ناهید. (1396). "بررسی رابطه توانایی مدیریت با حق‌الزحمه و اظهارنظر حسابرسی پیرامون تداوم فعالیت". پژوهش‌های تجربی حسابداری، 6(23)، 221-239.
21.    کاظمی، توحید و پیری، پرویز. (1401). "پیش‌بینی طرح تقلب در گزارشگری مالی با استفاده از رویکرد یادگیری ماشین در فضای چند کلاسه". پژوهش‌های تجربی حسابداری، 12(4)، 255-280.
22.    کامرانی، حسین و عابدینی، بیژن. (1401). "تدوین مدل کشف تقلب صورت‌های مالی با استفاده از روش‌های شبکه عصبی مصنوعی و ماشین بردار پشتیبان در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادر تهران". دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 11(41)، 285-314.
23.    کریمی فر، ابوطالب؛ دارابی، رویا و حمیدیان، محسن . (1403). "بررسی عملکرد رویکردهای رگرسیون و یادگیری عمیق برای کشف تقلب صورت‌های مالی با تمرکز بر ابعاد فشار/ انگیزه و فرصت". پژوهش‌های تجربی حسابداری. https://jera.alzahra.ac.ir/article_8266.html
24.    کولیوند، عباس؛ حسنی، محمد و متین‌فرد، مهران. (1402). "ارائه مدل توسعه‌یافته پیش‌بینی تقلب با تمرکز بر مؤلفه‌های کیفیت گزارشگری مالی و کیفیت حسابرسی در شرکت‌های تولیدی". پیشرفت‌های حسابداری، 15(1)، 259-287.‎
25.    گرد، عزیز؛ وقفی، حسام و فکوری، محسن. (1393). "بررسی رابطه بین معیارهای اهرم مالی (ساختار سرمایه) و معیارهای ارزیابی عملکرد". حسابداری و منافع اجتماعی، 4(4)، 1-18
26.    مشکی‌میاوقی، مهدی و هاشمی‌سعادت، مریم. (1394). "بررسی رابطه حاکمیت شرکتی با احتمال وقوع ورشکستگی در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران". حسابداری و منافع اجتماعی، 5(2)، 37-58.
27.    معصومی، جواد؛ نیکومرام، هاشم و طالب‌نیا، قدرت‌الله. (1399). "شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر کشف تقلب صورت‌های مالی با استفاده از فرآیند سلسله مراتبی". دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 9(35)، 1-20.
28.    موسوی‌شیری، سیدمحمود؛ یزدانی، مهدیه و میرزایی، مهین. (1399). "عملکرد حسابرسان در جلسات توفان فکری تقلب: تکنیک گروه اسمی و تعاملی". مطالعات تجربی حسابداری مالی، 17(68), 67-95.
29.    یزدانی، بهزاد؛ لشگری، زهرا و محمدی‌نوده، فاضل. (1401). "نقش ویژگی‌های حسابرس در کاهش ریسک تقلب گزارشگری مالی". پژوهش‌های تجربی حسابداری، 12(44)، 27-46.
30.    Abbott, L. J., Daugherty, B., Parker, S., & Peters, G. F. (2016). "Internal audit quality and financial reporting quality: The joint importance of independence and competence". Journal of Accounting Research, 54(1), 3-40.
31.    Boyle, D. M., DeZoort, F. T., & Hermanson, D. R. (2015). "The effect of alternative fraud model use on auditors’ fraud risk judgments". Journal of Accounting and Public Policy, 34(6), 578-596.
32.    Brown, J. O., Hays, J., & Stuebs Jr, M. T. (2016). "Modeling accountant whistleblowing intentions: Applying the theory of planned behavior and the fraud triangle". Accounting and the Public Interest, 16(1), 28-56.
33.    Campa, D., Quagli, A., & Ramassa, P. (2023). "The roles and interplay of enforcers and auditors in the context of accounting fraud: a review of the accounting literature". Journal of Accounting Literature, 47(5), 151-183.
34.    Choi, J. H., & Gipper, B. (2024). "Fraudulent financial reporting and the consequences for employees". Journal of Accounting and Economics, 101673.
35.    DeFond, M., & Zhang, J. (2014). "A review of archival auditing research". Journal of accounting and economics, 58(2-3), 275-326.
36.    Ich, N. (2015). "The impact of audit committee characteristics on the implementation of internal audit recommendations". Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 24, 61-71.
37.    Kassem, R. (2024). "External auditors’ use and perceptions of fraud factors in assessing fraudulent financial reporting risk (FFRR): Implications for audit policy and practice". Security Journal, 37(3), 875-902.
38.    Kim, N., Ha, K. J., Park, N. W., Cho, J., Hong, S., & Lee, Y. W. (2019). "A comparison between major artificial intelligence models for crop yield prediction: Case study of the midwestern United States, 2006–2015". ISPRS International Journal of Geo-Information, 8(5), 240.
39.    Lin, S., Pizzini, M., Vargus, M., & Bardhan, I. R. (2011). "The role of the internal audit function in the disclosure of material weaknesses". The Accounting Review, 86(1), 287-323.
40.    Mandal, A. (2023). "Preventing financial statement fraud in the corporate sector: insights from auditors". Journal of Financial Reporting and Accounting, 23(1), 56-80.
41.    Maulidi, A., Shonhadji, N., Sari, R. P., Nuswantara, D. A., & Widuri, R. (2022). "Are female CFOs more ethical to the occurrences of financial reporting fraud? Theoretical and empirical evidence from cross-listed firms in the US". Journal of Financial Crime, 30(5), 1342-1366.
42.    Nahri Aghdam Ghalejoogh, J., Rezaei, N., Aghdam Mazarae, Y., & Abdi, R. (2024). "Detecting financial fraud using machine learning techniques". International Journal of Nonlinear Analysis and Applications, 15(1), 199-214.
43.    Nemati, Z., Mohammadi, A., Bayat, A., & Mirzaei, A. (2025). "Fraud Prediction in Financial Statements through Comparative Analysis of Data Mining Methods". International Journal of Finance & Managerial Accounting, 10(38), 151-166.
44.    Rani, H., Ariel, M., & Charles, A. (2011). "Auditors Fees and Audit Quality". Managerial Auditing Journal, 22(8), 761–786.
45.    Rezaee, Z., & Riley, R. (2011). Financial Statement Fraud Defined (Vol. 196). John Wiley & Sons.
46.    Sargiacomo, M., Everett, J., Ianni, L., & D'Andreamatteo, A. (2024). "Auditing for fraud and corruption: A public-interest-based definition and analysis". The British Accounting Review, 56(2), 101355.
Ziraideh, M. A. A. Z., & Fadzil, F. (2015). "The impact of audit committee characteristics on firm performance: Evidence from Jordan". Scholar Journal of
Accounting and Auditing Studies
Volume 14, Issue 56
Autumn 2025
Pages 5-28