انجمن حسابداری ایران مدیر مسئول و سردبیر: دکتر علی ثقفی مدیریت مجله و دبیرکل انجمن: ناصر پرتوی همکار اجرایی: مریم اصغرزاده بدر مطالعات حسابداری و حسابرسی 22520864 15 58 2026 06 22 Proactive Audit Behaviors: Extra-role and without Instruction Behaviors to Improve Audit Quality رفتارهای پیشگامانه در حسابرسی : رفتارهایی فرانقش و نانوشته در راستای ارتقای کیفیت حسابرسی 5 22 251759 10.22034/iaas.2026.251759 FA فهیمه ابراهیمی استادیار حسابداری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران 0000-0002-9148-7701 محمدحسین ستایش استاد حسابداری، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article 2025 04 20 Purpose: The purpose of this study is to examine proactive audit behaviors that have recently received attention in the auditing literature. Accordingly, in the present study, with the aim of creating greater understanding of proactive audit behaviors, these behaviors are explained, their elements are discussed, and the factors affecting them are described. Method: This research is a theoretical-analytical study and was conducted using the descriptive-analytical method. Findings: A review of the management literature indicates that proactive behaviors have five dimensions: A sense of responsibility towards constructive change, assuming responsibility, expansion of role and self-efficiency, proactive personality, and voice behavior. A review of the auditing literature also suggests that behaviors such as coaching junior auditors, coordinating effectively with client management, and responding to evidence that has out-of-task implications are examples of proactive audit behaviors. In addition, supportive organizational climate, transformational leadership, positive psychological capital, proactive personality, self-construal, and autonomy along with tacit knowledge are factors affecting proactive behaviors. Conclusion: With the aim of increasing proactive audit behaviors in auditors, audit firms should introduce and explain these behaviors and provide areas of support for these types of behaviors through an organizational climate, appropriate leadership style, and giving auditors job autonomy. On the other hand, paying attention to personality traits when hiring auditors and holding psychological workshops, aimed at cultivating auditors’ personality traits, can be fruitful. هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی رفتارهای حسابرسی پیشگامانه است که در ادبیات حسابرسی اخیر مورد توجه قرار گرفته است. بر این اساس با هدف ایجاد شناخت بیشتر از رفتارهای حسابرسی پیشگامانه، این رفتارها تبیین و مؤلفه‌های آن مورد بحث قرار گرفته و عوامل موثر بر آن تشریح شده است. روش: این پژوهش از نوع پژوهش‌های نظری- تحلیلی بوده و به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. یافته‌ها: بررسی ادبیات حوزه مدیریت حاکی از آن است که رفتارهای پیشگامانه دارای پنج مؤلفه احساس مسئولیت نسبت به تغییرات سازنده، بر عهده گرفتن مسئولیت، گسترش نقش و خودکارآمدی، شخصیت پیشگامانه و آوا هستند. بررسی ادبیات حسابرسی نیز حاکی از آن است که رفتارهایی مانند مربیگری، هماهنگی اثربخش با مدیریت صاحبکار در مورد ارائه شواهد و انجام اقدامات فراتر از استاندارد یا فراتر از وظیفه توسط حسابرسان نمونه‌ای از رفتارهای حسابرسی پیشگامانه به شمار می‌آیند. افزون بر این، جو سازمانی حمایتی، رهبری تحول‌گرا، سرمایه روانشناختی مثبت، شخصیت پیشگامانه، خودتفسیری و آزادی عمل شغلی همراه با دانش ضمنی از عوامل مؤثر بر رفتارهای پیشگامانه به شمار می‌روند. نتیجه‌گیری: مؤسسات حسابرسی باید با هدف افزایش رفتارهای پیشگامانه در حسابرسان ضمن معرفی و تبیین این رفتارها، زمینه‌های حمایت از این نوع رفتارها را از طریق جو سازمانی، سبک رهبری مناسب و دادن آزادی عمل شغلی به حسابرسان فراهم آورند و از سوی دیگر توجه به سازه‌های فردی در زمان استخدام حسابرسان و برگزاری کارگاه‌های روانشناسی، که با هدف پرورش ویژگی‌های شخصیتی حسابرسان صورت می‌گیرد، می‌تواند مثمرثمر باشد.

https://www.iaaaas.com/article_251759_fdd57abc4002ebf84c7a1161ed406b6b.pdf

انجمن حسابداری ایران مدیر مسئول و سردبیر: دکتر علی ثقفی مدیریت مجله و دبیرکل انجمن: ناصر پرتوی همکار اجرایی: مریم اصغرزاده بدر مطالعات حسابداری و حسابرسی 22520864 15 58 2026 06 22 Examining the Factors Affecting Legal and Criminal Lawsuits and Arbitration against Auditors: A Structural Equation Modeling بررسی عوامل مؤثر بر طرح دعوا و داوری حقوقی و کیفری علیه حسابرسان : رویکرد مدل معادلات ساختاری 23 44 251760 10.22034/iaas.2026.251760 FA سعید درودی دانشجوی دکتری حسابداری، گروه حسابداری ، واحد تنکابن ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تنکابن، ایران 0009-0009-7242-2476 محمود صمدی استادیار، گروه حسابداری، واحد تنکابن ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تنکابن، ایران علیرضا عامریان استادیار ،گروه مدیریت مالی، واحد کرج ، دانشگاه آزاد اسلامی ، کرج، ایران محمدرضا پورعلی دانشیار ، گروه حسابداری، واحد چالوس ، دانشگاه آزاد اسلامی ، چالوس، ایران Journal Article 2025 05 18 Objective: Reducing the likelihood of legal and criminal claims against auditors is one of the primary professional goals within the auditing system, pursued by managers and policy-makers in the field. The success or failure of audit firms is directly related to auditors’ professional performance and accountability. Therefore, this study aims to examine the role of causal variables, contextual conditions, intervening factors, and preventive strategies in legal and criminal claims against auditors. Method: Data were collected through a researcher-designed questionnaire in 2023. The statistical population consisted of managers and auditors employed in audit firms in Tehran Province. Out of 400 distributed questionnaires, 384 valid responses were selected for final analysis. Data analysis was conducted using Structural Equation Modeling (SEM) with SmartPLS software. Findings: The results indicated that preventive strategies have the greatest impact on outcomes, while causal variables, contextual conditions, and intervening factors play significant roles in shaping these strategies. Furthermore, the focal phenomenon (claims against auditors) directly influences policy-making, while its indirect role in strategy formulation is also evident. Conclusion: Based on the findings, it is recommended that audit firms enhance supervision and oversight of auditors’ performance and develop training programs and inter-organizational collaborations to reduce the risk of legal and criminal claims هدف: کاهش احتمال طرح دعاوی حقوقی و کیفری علیه حسابرسان یکی از مهم‌ترین اهداف حرفه‌ای نظام حسابرسی است که مدیران و سیاست‌گذاران حرفه‌ای به دنبال آن هستند. موفقیت یا شکست مؤسسات حسابرسی ارتباط مستقیمی با عملکرد حرفه‌ای و مسئولیت‌پذیری حسابرسان دارد. بنابراین، هدف این پژوهش بررسی نقش متغیرهای علی، شرایط زمینه‌ای، عوامل مداخله‌گر و راهبردهای پیشگیرانه بر دعاوی حقوقی و کیفری علیه حسابرسان است. روش: داده‌های مورد نیاز از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته در سال 1402 جمع‌آوری شد و جامعه آماری شامل مدیران و حسابرسان شاغل در مؤسسات حسابرسی استان تهران بود. از میان ۴۰۰ پرسشنامه توزیع‌شده، ۳۸۴ پرسشنامه معتبر برای تحلیل نهایی انتخاب شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) در نرم‌افزار SmartPLS انجام گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که راهبردهای پیشگیرانه بیشترین تأثیر را بر پیامدها دارند و عوامل علی، شرایط زمینه‌ای و عوامل مداخله‌گر نقش قابل توجهی در شکل‌گیری این راهبردها ایفا می‌کنند. همچنین، پدیده محوری (دعاوی علیه حسابرسان) تأثیر مستقیمی بر سیاست‌گذاری‌ها دارد اما نقش غیرمستقیم آن نیز در تدوین راهبردها مشهود است. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌ها، پیشنهاد می‌شود مؤسسات حسابرسی نظارت و سرپرستی بیشتری بر عملکرد حسابرسان داشته باشند و برنامه‌های آموزشی و همکاری‌های بین‌سازمانی را به‌منظور کاهش ریسک دعاوی حقوقی و کیفری توسعه دهند.

https://www.iaaaas.com/article_251760_a6f15869bede576ddff54c691c55eda3.pdf

انجمن حسابداری ایران مدیر مسئول و سردبیر: دکتر علی ثقفی مدیریت مجله و دبیرکل انجمن: ناصر پرتوی همکار اجرایی: مریم اصغرزاده بدر مطالعات حسابداری و حسابرسی 22520864 15 58 2026 06 22 Investigating the Relationship between Financial Distress and Increasing Divergence of Investors' Opinionsby Considering the Role of Audit Quality بررسی رابطه میان درماندگی مالی و افزایش واگرایی عقاید سرمایه‌گذاران با لحاظ کردن نقش کیفیت‌ حسابرسی 45 62 251762 10.22034/iaas.2026.251762 FA هاشم ولی پور گروه حسابداری، واحد فیروزآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، فیروزآباد، ایران مهدی مهرآور هیات علمی گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران محسن نجفی گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2024 09 02 Purpose: The present study seeks to investigate the relationship between financial distress and increasing divergence of investors' beliefs by considering the role of audit quality of firms. Methodology: In order to achieve the research objectives, a sample of 134 companies listed in the stock exchange that were selected according to the systematic elimination model was collected for a period of 10 years from 2014 to 2023. To test the research hypotheses, a multivariate linear regression model was used. To measure financial helplessness, Altman's model was used and for the divergence of capital ideasUnexpected trading volumes have been used, and finally the quality of the audit has been demonstrated by the auditor's expertise factor in the industry. Research findings: The statistical results showed that with the increase of financial distress in companies, the divergence of investors' beliefswill increase. Also, audit quality has a moderating role on the relationship between financial distress and the divergence of investors' opinions. In fact, with the interaction of audit quality and financial distress, the divergence of investors' opinionswill decrease, and with the introduction of audit quality on the main relationship of the research, the positive coefficient will change to negative and inverse coefficient. Conclusion: The current study provided evidence that financial distress incompaniescan directly affect the differences of beliefs and beliefs in the capital market and turmoil in this field, and the important role of auditors in this relationshipcannot be ignored, which can be a problem in this field, which has not been addressed in the country. هدف- پژوهش حاضر در پی بررسی رابطه میان درماندگی مالی و افزایش واگرایی عقاید سرمایهگذاران با لحاظ کردن نقش کیفیت حسابرسی شرکتها است. روش پژوهش– در راستای حصول به اهداف پژوهش اطلاعات نمونه ای مرکب از 134 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار که طبق الگوی حذف سیستماتیک انتخاب شده بودند برای یک دوره زمانی 10 ساله از 1393 الی 1402 گردآوری شد. برای آزمون فرضیههای پژوهش از یک مدل رگرسیون چندمتغیره خطی بهره گرفته شد. جهت سنجش درماندگی مالی از مدل آلتمن و برای واگرایی عقاید سرمایهگذاران از حجم معاملات غیر منتظره استفاده شده است و نهایتا کیفیت حسابرسی با عامل تخصص حسابرس در صنعت نشان داده شده است. یافته های پژوهش- نتایج آماری نشان داد که با افزایش درماندگی مالی در شرکتها میزان واگرایی عقاید سرمایهگذاران افزایش خواهد یافت. همچنین کیفیت حسابرسی نقش تعدیلگری بر رابطه میان درماندگی مالی و واگرایی عقاید سرمایهگذاران دارد. در واقع با تعامل کیفیت حسابرسی و درماندگی مالی میزان واگرایی عقاید سرمایهگذاران کاهش خواهد یافت. دانش افزایی- پژوهش جاری مدارکی فراهم آورد که نشان می‌دهد درماندگی مالی در شرکتها میتواند بر اختلاف باورها و عقاید در بازار سرمایه و آشفتگی در این زمینه مستقیما تاثیرگذار باشد و نقش مهم حسابرسان بر این رابطه را نمیتوان نادیده گرفت که میتواند در این زمینه گرهگشا باشد که در کشور کمتر به آن پرداخته شده است.

https://www.iaaaas.com/article_251762_c7d94c74392ea9d3c213ded289d4778d.pdf

انجمن حسابداری ایران مدیر مسئول و سردبیر: دکتر علی ثقفی مدیریت مجله و دبیرکل انجمن: ناصر پرتوی همکار اجرایی: مریم اصغرزاده بدر مطالعات حسابداری و حسابرسی 22520864 15 58 2026 06 22 The Effect of Firm Debt Structure on the Relationship between Auditors' Grade Change and Information Asymmetry تاثیر ساختار بدهی شرکت بر رابطه میان تغییر درجه حسابرسان و عدم‌تقارن اطلاعاتی 63 82 251763 10.22034/iaas.2026.251763 FA علیرضا آبرود استادیار گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران فرشید احمدی فارسانی استادیار گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران عبدالناصر درخشان عضو علمی گروه مدیریت، دانشگاه ولایت ایرانشهر، سیستان و بلوچستان، ایران Journal Article 2024 10 15 Purpose: Financial information plays a vital role for stakeholders in the capital market and the quality of this information is of great importance. Therefore, the purpose of this study is to investigate the effect of the firm's debt structure on the relationship between auditors' grade change and information asymmetry. Method: In order to achieve the objectives of the research, a sample consisting of 131 companies accepted in the Tehran Stock Exchange was selected using systematic elimination sampling during the years 2014-2023, and finally the research hypotheses were selected with the help of multiple linear regression test. It was done based on panel data. Findings: It was observed that there is an inverse and significant relationship between auditors' grade change and information asymmetry. Also, the interaction between auditors' grade change and the firm's debt structure affects this relationship. Conclusion: In order to reduce information asymmetry and maintain proprietary interests and respect the rights of stakeholders, company owners can reduce the amount of influence and manipulation of managers in financial reporting by using well-known auditors with higher ranks and ranks, and ultimately information asymmetry will be reduced. The company's debt structure is also effective in this regard because when the company uses a lot of long-term debt in its financial structure Certainly, managers try to manipulate information a little bit to protect their image and the company, which will ultimately increase information asymmetry. هدف: اطلاعات مالی در بازار سرمایه نقش حیاتی برای ذینفعان داشته و کیفیت این اطلاعات از اهمیت بالایی برخوردار است. بنابراین هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر ساختار بدهی شرکت بر رابطه میان تغییر درجه حسابرسان و عدم تقارن اطلاعاتی است. روش: در راستای رسیدن به اهداف پژوهش نمونهای مشتمل بر 131 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از نمونهگیری حذف سیستماتیک در طول سالهای 1393-1402 انتخاب و در نهایت فرضیه‌های پژوهش با کمک آزمون رگرسیون خطی چندگانه مبتنی بر داده‌های تابلویی انجام پذیرفت. یافته‌ها: مشاهده گردید که میان تغییر درجه حسابرسان و عدم تقارن اطلاعاتی رابطه معکوس و معناداری وجود دارد. همچنین تعامل تغییر درجه حسابرسان و ساختار بدهی شرکت بر این رابطه تاثیرگذار است. نتیجه‌گیری: مالکان در جهت کاهش عدم تقارن اطلاعاتی می‌توانند با استفاده از حسابرسان با درجه و رتبه بالاتر میزان دستکاری مدیران را در گزارشگری مالی کاهش دهند. زمانی که شرکت از بدهی بلندمدت زیادی در ساختار مالی خود استفاده نماید و نتواند پاسخگوی تعهدات باشد مطمئنا مدیران سعی می‌کنند کمی با دستکاری اطلاعات جهت حفظ وجهه خود و شرکت اقدام نماید.

https://www.iaaaas.com/article_251763_1d2a3acbd4178abc66fc447b0e43b6fc.pdf

انجمن حسابداری ایران مدیر مسئول و سردبیر: دکتر علی ثقفی مدیریت مجله و دبیرکل انجمن: ناصر پرتوی همکار اجرایی: مریم اصغرزاده بدر مطالعات حسابداری و حسابرسی 22520864 15 58 2026 06 22 The Effect of Exchange Rate Pass-Through on Sales Performance, Profitability, and Stock Returns: Emphasizing the Asymmetric Effects of Exchange Rate Shocks تأثیر گذر نرخ ارز بر عملکرد فروش، سودآوری و بازدهی با تأکید بر اثرات نامتقارن شوک ‌های ارزی 83 108 251764 10.22034/iaas.2026.251764 FA لیلا زمانیان فر گروه حسابداری‌، موسسه آموزش عالی انرژی (غیر انتفاعی و غیر دولتی)‌، ساوه، ایران. 0000-0003-3646-5478 میثم دعائی گروه مدیریت مالی، واحد اسفراین، دانشگاه آزاد اسلامی، اسفراین، ایران زهرا کهن‌دل گروه حسابداری، واحد شهر قدس دانشگاه آزاد اسلامی، شهر قدس، ایران مرجان غفاری‌فرد کارشناسی ارشد حسابداری، دانشگاه تربیت مدرس ، تهران، ایران Journal Article 2023 05 29 Exchange rate shocks are particularly important under the current conditions of the Iranian economy, where identifying and mitigating inflationary factors has become a major concern. In fact, exchange rate pass-through is one of the key factors affecting firms’ sales performance, profitability, and stock returns in Iran. Given the importance of this issue, this study investigates the effects of exchange rate pass-through on the sales performance, profitability, and stock returns of firms listed on the Tehran Stock Exchange, with particular emphasis on the asymmetric effects of positive and negative exchange rate shocks. The analysis is based on data from 262 firms over the period 2007–2021 and employs the Generalized Method of Moments (GMM). In addition, an EGARCH model is used to identify positive and negative exchange rate shocks over the period 1978–2021. The EGARCH results indicate that positive and negative shocks do not contribute equally to exchange rate volatility. The GMM results further show that the pass-through of negative and positive exchange rate shocks to stock returns is asymmetric and incomplete. In contrast, the pass-through of negative and positive exchange rate shocks to sales performance, return on assets, and profitability is asymmetric and more than complete. Specifically, a 1% increase in negative and positive exchange rate shocks is associated with decreases in stock returns of 0.3441% and 0.2121%, respectively; increases in firms’ sales performance of 67.4565% and 8.8757%, respectively; increases in return on assets of 180.1215% and 10.1386%, respectively; and a 25.1552% decrease and a 13.6004% increase in the operating profit ratio, respectively. شوک‌های نرخ ارز به ویژه در شرایط کنونی که اقتصاد ایران درصدد شناخت و رفع عوامل تورم زا است، بسیار حائز اهمیت است. در واقع، گذر نرخ ارز در اقتصاد ایران یکی از مهم‌ترین عواملی است که فروش، سودآوری و بازدهی شرکت‌ها را متأثر می‌کند. به‌دلیل اهمیت این مساله، در این مطالعه گذر نرخ ارز بر عملکرد فروش، سودآوری و بازدهی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق‌بهادار ایران با تأکید بر اثرات نامتقارن شوک‌های منفی و مثبت ارزی با استفاده از اطلاعات 262 شرکت طی دوره زمانی 1400-1386 با استفاده از روش GMM بررسی شد. برای تصریح شوک‌های منفی و مثبت قیمتی ارز نیز از EGARCH طی دوره 1400-1357 استفاده شد. نتایج EGARCH نشان داد که شوک‌های مثبت و منفی در شکل‌گیری تلاطم‌های ارزی سهم یکسانی ندارند. نتایج GMM نشان داد درجه عبور شوک‌های منفی و مثبت نرخ ارز بر بازده سهام نامتقارن و ناقص است. اما درجه‌ی عبور شوک‌های منفی و مثبت ارز بر عملکرد فروش، بازده دارایی‌ها و نسبت سودآوری نامتقارن ولی شدید است. به‌طوری که با افزایش شوک‌های منفی و مثبت ارزی به میزان 1 درصد، بازدهی سهام به‌ترتیب 3441/0 و 2121/0 درصد کاهش، عملکرد فروش شرکت به‌ترتیب 4565/67 و 8757/8 درصد افزایش، بازده دارایی‌های شرکت به‌ترتیب 1215/180 و 1386/10 درصد افزایش، نسبت سود عملیاتی شرکت به‌ترتیب 1552/25 درصد کاهش و 6004/13 درصد افزایش پیدا می‌کند.

https://www.iaaaas.com/article_251764_716a433431dc55be713785128128a517.pdf

انجمن حسابداری ایران مدیر مسئول و سردبیر: دکتر علی ثقفی مدیریت مجله و دبیرکل انجمن: ناصر پرتوی همکار اجرایی: مریم اصغرزاده بدر مطالعات حسابداری و حسابرسی 22520864 15 58 2026 06 22 A Causal Model of Decision-Making by Financially Experienced Managers: Analyzing the Direct and Indirect Effects on Corporate Financial Asset Growth مدل علی تصمیم‌گیری مدیران با زمینه مالی : بررسی اثرات مستقیم و غیرمستقیم بر افزایش دارایی‌های مالی شرکت 109 130 251765 10.22034/iaas.2026.251765 FA مریم سادات طباطبائیان استادیار، گروه حسابداری، دانشکده حسابداری و مدیریت، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران 0000-0002-2665-8252 اکرم راعی دهقی کارشناس ارشد، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران زهرا معصومی بیلندی استادیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران محمدحسین فتحه استادیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران Journal Article 2025 07 21 This study examines the effect of the CEO’s financial background on firms’ propensity toward financialization, with particular emphasis on the mediating roles of managerial overconfidence and financing constraints. The sample consists of non-financial firms listed on the Tehran Stock Exchange over the period 2014–2023. After data screening, 1,475 firm-year observations were retained for analysis. The study employs panel data regression techniques within an applied research framework. The findings indicate that a CEO’s financial background has a direct and positive effect on the level of corporate financialization. However, managerial overconfidence does not play a significant mediating role in the relationship between the CEO’s financial background and financialization. This result suggests that, within the institutional and structural context of the firms examined, financialization decisions are driven more by economic and structural constraints than by managerial behavioral biases. In contrast, financing constraints emerge as a key economic mechanism that significantly shapes and moderates the transmission channel through which a CEO’s financial background affects corporate financialization. Moreover, in large firms with low operating cash flows, the relationship between the CEO’s financial background and financialization becomes negative. By challenging the prevailing view that managerial financial experience uniformly amplifies corporate financialization, this study demonstrates that the impact of managerial characteristics is contingent, non-linear, and highly dependent on firms’ liquidity conditions. The results further highlight the importance of aligning executive selection with firms’ financial positions and liquidity constraints, cautioning against reliance on managerial financial experience alone without considering structural limitations. These findings offer valuable implications for boards of directors, corporate governance policymakers, and capital market regulators in designing effective mechanisms for managerial evaluation and oversight. این پژوهش به بررسی تأثیر پیشینه مالی مدیرعامل بر گرایش شرکت به مالی‌سازی با تأکید بر نقش میانجی اعتماد به نفس بیش‌ازحد و محدودیت تأمین مالی می‌پردازد. جامعه آماری شامل شرکت‌های غیرمالی پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۲ است که پس از غربالگری، 1475 مشاهده سال-شرکت به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. روش پژوهش کاربردی و از نوع رگرسیون داده‌های پانل است. نتایج نشان می‌دهد پیشینه مالی مدیرعامل به‌طور مستقیم موجب افزایش سطح مالی‌سازی شرکت‌ها می‌شود. با این حال، اعتماد به نفس بیش‌ازحد نیز نقش میانجی معناداری در رابطه بین پیشینه مالی مدیرعامل و مالی‌سازی ایفا نمی‌کند. این یافته نشان می‌دهد که در بستر نهادی و ساختاری شرکت‌های مورد بررسی، تصمیمات مربوط به مالی‌سازی بیش از آنکه متأثر از سوگیری‌های رفتاری مدیران باشد، تحت تأثیر قیود اقتصادی و ساختاری قرار دارد. در مقابل، شواهد حاکی از آن است که محدودیت تأمین مالی به‌عنوان یک قید اقتصادی، نقش تعیین‌کننده‌ای در تعدیل مسیر اثرگذاری پیشینه مالی مدیرعامل ایفا می‌کند. همچنین در شرکت‌های بزرگ با جریان‌های نقدی عملیاتی پایین، رابطه میان پیشینه مالی مدیرعامل و مالی‌سازی معکوس شده و ماهیتی منفی به خود می‌گیرد. این پژوهش با به چالش کشیدن دیدگاه غالب مبنی بر نقش یکنواخت و تقویت‌کننده تجربه مالی مدیران در مالی‌سازی، نشان می‌دهد که اثر ویژگی‌های مدیریتی ماهیتی اقتضایی، غیرخطی و وابسته به شرایط نقدینگی شرکت دارد. همچنین این نتایج بر ضرورت هم‌راستاسازی انتخاب مدیران ارشد با وضعیت مالی و محدودیت‌های نقدینگی شرکت تأکید داشته و بیان می‌کند که اتکای صرف بر سوابق مالی مدیرعامل، بدون توجه به قیود ساختاری، می‌تواند به تصمیمات سرمایه‌گذاری نامناسب منجر شود. این یافته‌ها می‌تواند برای هیئت‌مدیره‌ها، سیاست‌گذاران حاکمیت شرکتی و نهادهای ناظر بازار سرمایه در طراحی سازوکارهای کنترل و ارزیابی مدیران مورد استفاده قرار گیرد.

https://www.iaaaas.com/article_251765_4987ae7ce6166477c03cac804358ea67.pdf

انجمن حسابداری ایران مدیر مسئول و سردبیر: دکتر علی ثقفی مدیریت مجله و دبیرکل انجمن: ناصر پرتوی همکار اجرایی: مریم اصغرزاده بدر مطالعات حسابداری و حسابرسی 22520864 15 58 2026 06 22 Investigation the Impact of the CEO Financial Expertise on Financial Reporting Readability بررسی تأثیر دانش مالی مدیر عامل بر خوانایی گزارشگری مالی 131 150 251768 10.22034/iaas.2026.251768 FA مصطفی عبدی دکتری، مدرس مدعو، گروه حسابداری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران 0000-0003-4456-5962 مهدی کاظمی علوم استادیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران 0009-0000-7252-5189 Journal Article 2024 08 22 The readability of financial reporting indicates the transparency and effectiveness of information disclosure by company managers. The management characteristics of the company, and especially the CEO, are effective on the readability and understandability of financial reporting. Considering the necessity of having managers with financial knowledge according to the model articles of association of registered companies approved by the Tehran Stock Exchange, as well as the role of CEOs in how financial reporting is prepared and its content, the purpose of this research is to investigate the impact of the CEO's financial knowledge on the readability of financial reporting. In this applied research with a deductive-inductive approach, data from 116 companies listed on the Tehran Stock Exchange during the years 2017 to 2024 were collected, and the research hypothesis was tested using a panneled data approach and applying multiple regression. The empirical results of the research, using the FOG index, indicate that the CEO's financial knowledge has a positive and significant impact on the readability of financial reporting. Also, the results of robustness test, using the number of pages of the board of directors' report, showed that the CEO's financial knowledge has a positive and significant impact on the readability of financial reporting.The results show that the members of the company's board of directors should pay close attention to the academic qualifications of managers, with emphasis on financial and accounting fields, when selecting a CEO. The findings indicate that the implementation of laws and guidelines related to supplementary academic and professional education related to the financial knowledge of managers will help in the understandability of reporting. خوانایی گزارشگری مالی حاکی از شفافیت و اثربخشی افشای اطلاعات توسط مدیران شرکت‌ها است. ویژگی‌های مدیریتی شرکت و به‌ویژه مدیرعامل بر خوانایی و قابلیت فهم گزارشگری مالی موثر است. با توجه به ضرورت وجود مدیران دارای دانش مالی طبق اساسنامه نمونه شرکت‌های ثبت شده مصوب سازمان بورس اوراق بهادار و نیز نقش مدیران عامل در چگونگی تهیه و محتوای گزارشگری مالی، هدف این پژوهش بررسی تأثیر دانش مالی مدیرعامل بر خوانایی گزارشگری مالی است. در این پژوهش کاربردی با رویکرد قیاسی-استقرایی، داده‌های 116 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های 1396 تا 1402 جمع‌آوری و فرضیه‌ پژوهش با رویکرد داده‌های ترکیبی و بکارگیری رگرسیون چندگانه مورد آزمون قرار گرفت. نتایج تجربی پژوهش با استفاده از سنجه فوگ حاکی از آن است که دانش مالی مدیرعامل بر خوانایی گزارشگری مالی تأثیر مثبت و معناداری دارد. همچنین نتایج آزمون استحکام با استفاده از سنجه تعداد صفحات گزارش هیئت مدیره نشان داد که دانش مالی مدیرعامل تأثیر مثبت و معناداری بر خوانایی گزارشگری مالی دارد. نتایج نشان می‌دهد که اعضای هیئت مدیره شرکت‌ها، هنگام انتخاب مدیرعامل باید دقت کافی به تحصیلات دانشگاهی مدیران با تاکید بر رشته‌های مالی و حسابداری داشته باشند. یافته‌ها حاکی از آن است که پیاده‌سازی قوانین و دستورالعمل‌های مرتبط با تحصیلات مکمل دانشگاهی و حرفه‌ای مرتبط با دانش مالیِ مدیران به فهم‌پذیری گزارشگری کمک خواهد کرد.

https://www.iaaaas.com/article_251768_0a40e28721edcdfbfa41faf49a2d5966.pdf